Tri lai bửu tích

🙏 TRI LAI BỬU TÍCH

Trước linh tọa hương trầm khói tỏa

Hồng lạp đăng đôi ngã lung linh

Chắp tay lên, hai mắt trực nhìn

Cầu Tông Tổ chứng minh trẻ dại

Thập nhị bái, khẩn đầu khấn lạy

Nghĩa cao dày ,vạn đại nào quên

Chữ hiếu thân con nguyện đáp đền

Câu thủy thổ há quên sao được

Gìn Tam Bảo ơn nhà nợ nước

Phận râu mày, chẳng trước thời sau

Nhắc đến đây ruột thắt, gan bàu

Nhớ Tông Tổ, lòng đau tợ cắt

Cầu Tông Tổ cho con được nhắc

Nhắc công dày, tóm tắt ít chương

Cho thế nhân biết nỗi đoạn trường

Hoặc ghi nhớ lòng, gương hậu thế

Tạm nghiên mực, bút châu xin kể

Nhờ Tổ Tông ứng huệ bút thần

Hạ vầng thơ, tỏ nỗi cân phân

Hầu đáp tạ thâm ân Tông Tổ

Noi truyền thống tử tôn chẳng hổ

Ngỏ báo đền Tông Tổ ơn sâu

Ước mong rằng cho vẹn một câu

Gốc cây ngọt, trái đâu lại đắng

Thân khờ dạy nào ai nhiếc mắng

học gương lành tâm lặng từ bi

Huynh đệ nào dù có khinh khi

Đây chẳng đáp, lấy chi mà giận

Dầu lắm phải thân này lận đận

Dám phiền gì, dám giận chi ai

Mặc tình đời gièm siểm đắng cay

Đây cũng nguyện không phai tất dạ

Nhớ cổ tích châu rơi lụy hạ

Nương bút thần vội tỏa tích xưa

Nhớ Ông Bà trận chiến bảy thưa

Chịu cay đắng sớm trưa gian khổ

Ông Bà Cố, lo đền thủy thổ

Quyết một lòng báo bổ quân ân

Lúc tu hành Ông nguyện xả thân

Ra trận chiến, không phân còn mất

Đạo tề gia, an bề gia thất

Đạo trị quốc, ái quốc ưu dân

Mấy ai trọn đạo nghĩa hiếu thân

Đức Cố Quản, thật chân gương sáng

Lịch sử chép ngàn thu mới đáng

Đấng anh hùng chói rạng bia danh

Chống xăm lăng dầu thác cũng đành

Đời vị quốc, rạng danh muôn thuở

Đây, xin nhắc quê hương Ông ở

Bình Thạnh Đông là thuở sơ sinh

Tổng An Lương quê quán Gia Đình

Huyện Châu Phú còn dinh thờ Cố

Tuy giàu có không đem thi thố

Sống dung hòa, ôn Cố võ văn

Tánh thuần lương cũng ít ai bằng

Lòng bác ái, khó khăn tương trợ

Ở chòm xóm cô, dì, cậu, mợ

Rất hài hòa, xem tợ người thân

Giữ lễ nghi, cô bác xa gần

Đến đâu cũng được phần cảm mến

Đều, hương lý thương tình lui đến

Tuy nhỏ mà kẻ mến, người ưa

Mến ưa là liêm sĩ dạ thưa

Tánh chơn thật, thiếu thừa chẳng chịu

Tuy niên thiếu, thông minh rõ hiểu

Dẫu việc gì chẳng chịu làm sai

Tánh thuần lương, cương trực thẳng ngay

Chống những bọn ỷ vai hiếp chúng

Tuổi Ất Dậu hai mươi là đúng

Nghe triều đình chiêu dụng thanh niên

Chí mày râu nung nấu, ông liền

Phần nam tử, ngồi yên sao đặng

Rũ bè bạn hiệp cùng, căn dặn

Ông mộ người vừa đặng năm mươi

Tình song thân bái biệt, giã từ

Giáp thìn đúng, xuất cư nhập ngũ

Chức xuất đội, nghĩa quân ông đủ

Lịnh tùng chinh dẹp lũ miên loàn

Trấn biên thùy, thuộc tỉnh An Giang

Chống Miên loạn, giữ yên bờ cõi

Trần Quí Lãnh, em ông cũng giỏi

Nơi chiến trường mệt mỏi cùng nhau

Có một hôm chiến trận máu đào

Đêm tăm tối, cùng nhau thất lạc

Đến bình minh chưa tường sống thác

Nơi chiên trường còn ác liệt thêm

Ông tiến quân cho mở gọng kềm

Đoạn hậu, địch hết thêm cứu viện

Trước thế trận Ông cho quân tiến

Địch co đầu hết biến, hết bay

Dọn chiến trường, tìm kiếm Ông Hai

Nhưng không thấy, chắc nay thất lạc

Tin cấp báo, giặc còn ồ ạt

Ông Hai thời siêu lạc, biết đâu

Cố cho tin về báo em dâu

Bà Hai Lãnh thảm sầu, bi thiết

Thời gian ngắn, Bà Hai tử tiết

Đức Cố thời mắc việc quân binh

Chừng hay tin ông rất thương tình

Khen hiền túc vẹn tình tiết liệt

Nơi trận địa ông đâu rảnh việc

Gác gia đình, mài miệt quân cơ

Thương bà hai trông ngóng đợi chờ

Nương hồng tỏa, trọn thờ phu tướng

Bà hai lãnh vẹn gìn chí hướng

Đâu kém phần bậc tướng trung quân

Ai dám khinh mang yếm hồng quần

Trượng phu có, tùng quân chẳng có

Biết bao tích gương xưa còn đó

Tại người ngay chẳng ngó, chẳng nhìn

Nữ hiện ôi, ai bực trung trinh

Phần nam tử, nghĩa binh cho vẹn

Dòm sử sách khỏi thùa, khỏi thẹn

Đấng làm người phải vẹn mài râu

Việc đến đây gác bút, cúi đầu

Cầu Tông Tổ một câu tử khứ

Nhắc lại Cố, từ trên đến dưới

Dẹp Miên loàn trận thứ ba mươi

Tướng Miên tài có được hai người

Trận Láng Chái, chiến dư mấy lượt

Ông ra lịnh dụ sao cho được

Hai tướng này chiến lược khá cao

Bướm và Vôi, kẻ trước người sau

Mãi cầm cự, chiến nhau với Cố

Ỷ tài lực đem ra thi thố

Chẳng chịu hang, muốn trổ tài năng

Cố lập mưu binh sĩ dặn rằng

Phải dụ địch cho lăn vào trận

Phục binh sẵn, làm cho chúng giận

Dùng mưu này chiến cận mới xong

Đánh cầm chơn, dụ tướng vào vòng

Rồi sẽ có Cố ông bao bắt

Vôi và Bướm bị vây bao chặc

Dòm bốn bề thắt ngặt khó trông

Lúc nguy cơ, tả đục hữu xông

Cố xuất hiện chớ mong chống trả

Cố ra lịnh: hai ông thông thả

Hàng cùng chăng, phải trả lời ngay

Hai tướng đành vũ khí buông tay

Đồng chấp thuận xin nay hàng phục

Đức Cố mới lời phân trong đục

Hai tướng mà quy phục thật chăng

Bướm và Vôi bèn mới thưa rằng

Chúng tôi sẽ ăn, năn cam kết

Cố rằng: phải từ đây cho hết

Khuyên hai người giữ nết lo tu

Nếu sau này dấy động gây thù

Thì không phải trượng phu chí cả

Cố thuyết phục cho về thong thả

Hai tướng Tần thật quả như y

Về sửa sang thu xếp nhiệm kỳ

Đành ẩn dật liễu y Ông Cấm

Nặc Ông Đôn chịu đòn đã thắm

Chẳng dám còn nghía ngắm, múa men

chất Tri, vua Xiêm quốc nhiều phen

Đành chẳng dám ăn quen ra mặt

Công đức Cố mấy năm dẹp giặc

Nơi biên thùy tây bắc được yên

Các đại thần tâu lại điện tiền

Rằng, công ấy đáng tuyên, phong chức

Vua Thiệu trị gia phong cấp bực

Chánh Quản Cơ tăng chức tinh binh

Được gia ban cấp bực triều đình

Vua còn tặng Tinh Binh hai chữ

Giặc biên giới mấy năm gìn giữ

Được thái hòa trên dưới đều an

Có lịnh vua sắc tứ hoàn toàn

Cho phép tạm về làng ngơ nghỉ

Phần Đức Cố hưởng an chánh vị

Cho lui về tạm nghỉ điền viên

Được thời cơ có lịnh quy điền

Ông còn thích được yên, thong thả

Mấy năm ở chiến trường vất vã

Nay quy điền nhàn nhã thung dung

Lo gia đình, báo đáp cội thung

Được hôm sớm giủ mùng, quạt gió

Đức Bà Cố thật là ít có

Phận xướng tùy, trong ngó ngoài xem

Đức Cố Ông cùng với anh em

Luyện văn võ, xét xem vườn ruộng

Ngành nông nghiệp chuyên lo sớm muộn

Kêu dân tình phá ruộng, khai hoang

Ông động viên cùn xóm, cuối làng

Cùng hiệp tác, mở mang sản xuất

Nhờ đôn đốc nhân dân tỉnh thức

Lo cấy cày bực nhất nghề nông

Mới mấy năm lúa, nếp đầy đồng

Phần hoạt động riêng ông lúa vựa

Mùa thu hoạch thiếu nơi đựng chứa

Bán bớt mà sắm sửa gia trang

Nức phú ông khắp xóm cùn làng

Song thân Cố lần sang cõi khác

Thời gian ấy, Cố Ông dào dạt

Cách thung đường tan nát lòng thương

Chữ hiếu thân hôm sớm chưa thường

Phần nam tử, quốc vương thủy thổ

Mới vừa được ít năm báo bổ

Chưa thỏa long, thượng lộ đăng tiên

Thương mẹ cha, dạ thảm lòng phiền

Vì thiên mạng, tạm yên ngày tháng

Tuy đành vậy, lòng Ông ngao ngán

Chí tu hiền lố dạng nơi tâm

Có nhiều đêm suy nghĩ âm thầm

Đường đạo đức nơi tâm phát ngộ

Nào hay đâu duyên lành Phật độ

Kỷ Dậu niên Thầy lộ ra đời

Thấy chúng dân vương lấy bịnh trời

Phật Thầy mới ra tay độ chúng

Thời kỳ Phật ra đời rất đúng

Ứng điềm lành đã trúng ý Ông

Nghe đồn linh, ông rất vừa lòng

Đến cho tận, dạ mong gặp Phật

Khắp làng tổng, quả y như thật

Nức Tiếng đồn là Phật giáng sanh

Dầu bịnh chi Phật cũng độ lành

Tro nhan với một chung nước lạnh

Dầu mắc phải phong cùi cũng mạnh

Hay tà ma, nước lạnh cũng tiêu

Bịnh dịch ôn đem lại rất nhiều

Giấy vàng uống, bao nhiêu cũng hết

Người đi trể, dẫu rằng sắp chết

Thầy xoa dầu, cũng hết như không

Thầy khuyên dân khắp cả đại đồng

Phải tu niệm giữ trong chơn chánh

Việc hung dữ từ từ nên lánh

Thói gian tà sửa tánh, bỏ đi

Biết ăn năn, cải hối, tâm trì

Thầy mới nhận quy y thọ giáo

Dầu lớn nhỏ cũng là giữ đạo

Đạo làm người, hiếu thảo đức ân

Thầy thương dân Thầy rất ân cần

Phát phù độ cho dân mới kịp

Lãnh phù phải về nhà cho kíp

Cho người nhà uống kịp thời gian

Bịnh dịch ôn nay đã lan tràn

Đang ói ỉa cùn làng, khắp xóm

Thầy độ đây dùng phương độ tóm

Không lẽ mà một nhóm người sau

Thầy nói ra thiên hạ ồn ào

Khắp bá tánh chen nhau đi thỉnh

Có nhiều kẻ dối dang, bướng bỉnh

Thỉnh ra rồi trở lại thỉnh thêm

Người tham lam đâu có mống mềm

Lại cãi bướng, đứng êm chưa thỉnh

Có nhiều kẻ tức mình chẳng nhịn

Xông tới mà muốn tính làm lung

Có người can: đừng tính làm khùng

Làm lộn xộn, lung tung hết thỉnh

Riêng đức Cố rất mà bình tỉnh

Đến ba ngày nhường nhịn cho dân

Riêng phần ông, ông cũng phải cần

Nhưng nhường để cho dân mới phải

Mấy ai được có tâm hà hải

Lòng vị tha, bác ái dễ đâu

Thầy ngồi trong biết rõ đuôi đầu

Cho người gọi: ai đâu Ông Quản

Ông ngơ ngẩn cũng là chưa hãn

Bước lại gần cho tận thử xem

Cố mở lời thưa với anh em

Kêu ai đó, nói xem cho biết

Người ra gọi, trình bài sự thiệt

Rằng: Phật Thầy có việc mời ông

Ông phải là Ông Quản đấy không

Nếu Ông Quản, vào trong Thầy gặp

Đức Cố nghĩ việc chi bất cấp

Mà Ông Thầy muốn gặp với mình

Ông theo vô, Thầy đứng dậy nhìn

Chào Chú xả, rộng tình thêm nữa

Chú đã đến nơi đây mấy bữa

Sau ba ngày chưa chẳng chịu vô

Ông thưa rằng: mình niệm nam mô

Nhường người trước, rồi vô sau lãnh

Ông lại nói: thấy Thầy chưa rảnh

Và đồng bào bên cạnh còn đông

Để bà con dân chúng vừa lòng

Dầu tôi phải tay không, cũng được

Thầy bèn đứng trình bày sơ lượt

Bao nhiêu người, mới được một người

Lòng vị tha, bát ái, vô tư

Lo bá tánh, riêng ta chẳng nệ

Điều họa phước chẳng qua số hệ

Như chú này có nệ chi đâu

Lựa là chi, chen lấn đối đầu

Còn gây gỗ, thấy đâu đạo đức

Thầy kêu gọi, tâm trần phải rứt

Dứt bạo tàn, bỏ dứt tham gian

Người tu hành hiền đức bình an

Kẻ giả dối, càn ngan mắc đọa

Người tu niệm ngày sau khỏi đọa

Kẻ không lành, nghiệp quả phải mang

Kêu nhơn sanh nên hiệp một đàng

Cùng tu niệm đừng toan hung bạo

Đây, chú xả là người có đạo

Đạo ở đời thuận thảo nhường nhau

Không lấn chen, cãi vã ồn ào

Ta cũng biết kêu vào cho lãnh

Chú còn nói được ta chưa rảnh

Biết bao giờ chú lãnh được về

Người này đây đáng bực dựa kề

Theo hạnh Phật được về cảnh Phật

Còn những kẻ không ngay, không thật

Khó mong mà có Phật cứu cho

Thầy kêu dân, ráng nhớ, dặn dò

Lo sau được ấm no mới giỏi

Người tu niệm sau này mới khỏi

Kẻ bạo tàn mong mỏi được đâu

Thầy khuyên dân hãy ráng mà cầu

Nhắc bá tánh một câu hướng thiện

Còn chú xả, Thầy phân ít chuyện

Khi về nhà luận biện gia thê

Lòng muốn tu, vật chất đừng hề

Phần chú xả, phu thê trọn đạo

Việc tu tĩnh lo gì cơm gạo

Dẫu khó nghèo có đạo là hơn

Chữ tam cang kiên cố chớ sờn

Năm hằng ấy, keo sơn gắn chặc

Ta cùng chú tạm ngưng, tóm tắt

Để sau này gặp mặt rồi hay

Đức cố nghe, từ giã lui hài

Chào thiện tín, ông nay trở lại

Phần bá tánh nghe qua Thầy dạy

Nghĩ phận mình, xét lại hổ ngươi

Thấy Thầy khen Đức Cố hiền từ

Rất đông đảo, một người khó sánh

Có gì lạ, thẳng ngay lập chánh

Biết nhịn nhường và tránh đua chen

Có bấy nhiêu mà được Thầy khen

Còn mình đến, đua chen giành trước

Không nhường nhịn, muốn vô giựt trước

Vậy mà đòi được phước, làm sao

Thầy dạy ta thương mến đồng bào

Còn Ta lại hùng hào, thách đố

Đoạn này nói về phần Đức Cố

Khi về nhà trần tố với bà

Tôi giờ đây, tôi muốn lìa nhà

Lo tu niệm, hơn là danh lợi

Tôi tính vậy, nhưng mà còn đợi

Đợi ý bà, xét lợi coi sau

Bà thưa rằng: tu niệm là cao

Dầu biết vậy, làm sau tu được

Nào gia thế, thê tằng, tử phước

Dễ đâu mà, dứt được sao ông

Cố đáp lời: tôi tính là xong

Phần sản nghiệp tôi không còn dính

Tôi giao lại để bà liệu định

Tôi tách rời, lo tịnh công phu

Bà rằng: ông, ông tính hóa cù

Phần nhi nữ tùng phu, tôi bỏ

Ông khéo nói, xin tôi chẳng rõ

Đạo tam tùng tôi bỏ cho ai

Đạo tùng phu, bổn phận hằng ngày

Ông đà vậy, tôi nay phải vậy

Dầu khó nhọc trọn đời chẳng chạy

Nghĩa vợ chồng ai lại quên ai

Việc tu hành khoan vội, nay may

Điều quan trọng, tính sai hỏng việc

Giờ ý thiếp, cũng xin thưa thiệt

Tới lui Thầy, coi việc thể nao

Dò xét qua, Thầy bực thế nào?

Thì chừng đó, cùng nhau tu hết

Nếu tu trật lỡ bề chịu chết

Xả phú rồi tiêu hết còn đâu

Thầy chánh chơn, há nại dãi dầu

Đến chừng đó đi đâu cũng được

Ông lui tới xét xem nhiều lượt

Đúng chơn truyền, quả được rồi tu

Nhưng bây giờ mình cũng công phu

Trao sửa tánh, hiền nhu lập chánh

Tu cư sĩ đợi gì phải lánh

Muốn tu hành, trau tánh sửa tâm

Phật ở đâu lại chẳng kiếm tầm

Miễn mình được chủ tâm thanh tịnh

Ông nghe bà phân trần, nhận định

Ông nói rằng: chờ lịnh Thầy cho

Tôi về đây, Thầy có dặn dò

Lo thu xếp, sau lo, rãnh việc

Nói úp mở, Thầy chưa nói thiệt

Vật chất nhiều là việc khó tu

Mãi mê say theo nó lu bù

Đâu rảnh trí rằng tu thanh tịnh

Cõi trần tục muôn ngàn căn bịnh

Bịnh nhiễm trần dễ tránh được đâu

Có thầy ra dẫn lối đạo mầu

Có Thầy dạy, việc đâu ra đó

Bà đáp lại: việc gì rằng khó

Ông đâu thời tôi đó là xong

Phận nữ nhi khăn gói theo chồng

Câu xuất giá, dầu trong dầu đục

Đâu được tính câu tam thập lục

Ông lo gì chẳng phục theo ông

Ai cắt đi nghĩa vợ, tình chồng

Mà ông vội hỏi không mà chịu

Nói thì nói, tùy ông định liệu

Dẫu khó nghèo, chung chịu cùng nhau

Ông khen bà dầu phải việc nào

Bà nói vậy, trước sau cũng thuận

Ông đắc ý không còn thảo thuận

Của cải nhiều chứa đựng ít chi

Bà thuận rồi, ít bửa tôi đi

Tòng sơn tới một khi thăm viếng

Phần linh nghiệm, Phật Thầy nổi tiếng

Khắp các nơi luận biện ồn ào

Ông tới, liền bày tỏ trước sau

Bề gia nội âm hao, Thầy rõ

Thầy rằng: chú khỏi mà phân tỏ

Tôi am tường, thấu rõ trước sau

Thiếm luận nghe dầu có bề nào

Còn dè dặt âm hao rào đón

Đạo của thiếm nguyện gìn một món

Câu tam tùng quyết trọn mà thôi

Chú đừng lo chú quyết, xong rồi

Còn phần thiếm, theo tôi thấy được

Chú lèo láy sợ gì xuôi ngược

Dẫu cảnh nào chú vượt cũng qua

Phần chú yên, tạm gác việc nhà

Tôi dự tính ta bà đi dạo

Chùa Sư Nhật về đây nương náo

Đem đạo lành nối giáo Phật Tiên

Thầy rằng: vâng Ngọc Đế chiếu truyền

Phải hoằng hóa khắp miền Nam Việt

Cùng Bá tánh Thầy phân sự thiệt

Chẳng bao ngày mắc việc tù lao

Thầy khuyên dân đừng có dạ nào

Có lửa đỏ, vàng thau mới rõ

Thương sanh chúng nên Thầy bài tỏ

Được sau này biết rõ mà tu

Chớ Phật sau còn lại ở tù

Rồi nghi hoặc, khó tu đến trốn

Thầy biết vậy sao không tránh trốn

Để chi mà thọ khốn, lâm nguy

Chịu cho qua để mãn nhiệm kỳ

Nếu không vậy, biết chi đen trắng

Người tu phải chịu bề cay đắng

Quản chi đời, trốn nắng trốn mưa

Bực Thế Tôn còn bị dày bừa

Ta chi khỏi sớm ưa, trưa ghét

Nay từ giã Tòng Sơn Sa Đéc

Dạo Ta Bà, xem xét hiền lương

Về Xẽo Môn, dù lắm đoạn trường

Tránh sao khỏi nạn vương tai ách

Giã bổn đạo, từ nay xa cách

Việc tu hành thử thách bền chăng

Đức Cố theo bên cạnh, thưa rằng:

Thầy đến đó mấy trăng đi nữa

Thầy liền đáp: lửa hồng khó chữa

Đâu ngày giờ, đi nữa mà đi

Ráng từ nay tai gác, mặt lì

Dầu khinh bỉ ngu si cũng chịu

Chú ẩn nhẫn, đừng theo liệu điệu

Việc tôi làm, tôi chịu mình tôi

Việc khó khăn còn lắm, chưa rồi

Chúng dòm ngó, lôi thôi mang họa

Về Xẽo Môn tuy là xứ lạ

Nhưng bá gia hỷ hạ đón mừng

Rõ thời cơ, độ bịnh cầm chừng

Mà rốt lại không ngưng hết bịnh

Được vài tháng thấy phần yên tỉnh

Bỗng thình lình, có lịnh lính làng

Rằng: trát đây Ông phải lên đàng

Vì có lịnh của Quan mời gấp

Ông về tỉnh An Giang sẽ gặp

Không chằn chờ, cấp cấp phải theo

Thương bá gia chẳng sợ hiểm nghèo

Họ nhất định kéo theo bào chữa

Thầy phoác tay: thôi đừng theo nữa

Để cho thầy thử lửa một phen

Đèn không khêu, sao rõ được đèn

Có như vậy, chê khen mới biết

Dân dừng lại, lính cai di riết

Đến tỉnh rồi cứ việc đem giam

Thầy điềm nhiên, cho cứ việc làm

Chúng nghiêm nhặt, đem giam vào khám

Chúng canh gác vòng quanh cả đám

Nhưng Thầy đà ra khám nào hay

Đi chợ chơi trong lúc ban ngày

Gặp chú lính ngồi ngay tiệm nước

Dòm thấy quả, lính liền rảo bước

Ta mau về xem trước thử sao

Vừa đến nơi, mở cửa bước vào

Liền chưng hửng: ủa sao quái lạ

Thầy cười ngất, thầy kêu lính ạ

Gặp tôi mà làm lạ phải không

Chú thấy tôi đi chợ giáp vòng

Nên chú vội chạy giong về kiếm

Nay gặp tôi, chú cho là hiếm

Thôi từ đây đừng kiếm nữa chi

Tôi ở đây, chú chớ lo gì

Dầu chú kiếm, mấy khi mà có

Tôi nói trước, chú đừng làm khó

Tôi ra vào, nào có trốn đâu

Chú cho không, tôi cũng yêu cầu

Không sái quấy, tôi đâu có sợ

Lính nghe nói, lấy làm bợ ngợ

Thôi xin Thầy ra chợ nữa chi

Ông này sao, ông quá lạ kỳ

Kiếm Cai đội một khi bài tỏ

Cai nghe qua, phừng phừng mặt đỏ

Quả là mầy mở ngõ ông ra

Mầy báo tin rằng việc cho là

Ông thời cũng người ta, chứ bộ

Cai vừa nói, vừa đi, nạt nộ

Mầy, chớ đừng giả bộ với tao

Chúng đến nơi mở khám, bước vào

Mặt dớn dác: đâu nào ông ấy

Cai và lính kiếm hoài không thấy

Quả vậy là ông ấy trốn rồi

Cơn quýnh lên, bèn thấy Thầy ngồi

Đều bật ngữa: ý thôi ông đó

Cai rằng: tức chổ nào cũng ngó

Sao bây giờ mới có ông đây

Bộ mà ông bay biến, sao vầy

Mới đáp lại nơi đây, có mặt

Ông ẩn đâu, nãy giờ vắng bặt

Ông khinh thường, bỉ mặt chúng tôi

Ông này đây, để vậy không rồi

Xiềng ông lại, lôi thôi chẳng dễ

Cho thong thả, ông này chẳng nể

Ông trốn rồi, mình dể gì sau

Đem xiềng ra, xiềng lại thử nào

Thầy rằng: chú tính sao thì tính

Chú xiềng, phải xiềng sao cho dính

Tôi tu hiền có tính trốn chi

Tôi tội nhân, mọi việc phải tùy

Tùy mấy chú, làm chi cũng được

Tôi chẳng phải kẻ ngang, người ngược

Luôn tháng ngày, làm phước làm nhân

Sợ cho ai nhơn nghĩa chẳng cần

Tôi tu niệm, là dân lương thiện

Cai rằng: lính khỏi cần luận biện

Nếu không xiềng, có chuyện đến tôi

Chớ Ông đây, thả lỏng, không rồi

Ông đừng có lôi thôi, tính gở

Xiềng ông lại cho tôi bớt sợ

Cai thình lình thấy vợ vừa la

Vợ từ đâu chạy tới khóc òa

Vợ cai khóc: mau ra về gấp

Mấy đứa nhỏ đang đau ngữa sấp

Mau rước thầy cho gấp, về đây

Phật Thầy nghe, bèn nói như vầy

Chú đừng sợ, tôi nay giúp đở

Giấy vàng uống thử coi hay dở

Bảo đảm rằng đừng sợ, uống đi

Có hề chi tôi lãnh, sợ gì

Uống là hết, có chi mà ngại

Cai nghe nói, trong lòng nghĩ lại

Kỳ ông này ý tại làm sao

Xét tới lui chưa biết lẽ nào

Theo ông giận, ý sao chẳng giận

Mình xài xể, dày bừa mấy bận

Thêm hùng hào, nỗi giận xiềng luôn

Tại vì sao mà ông chẳng buồn

Còn lại giúp, đưa luôn bùa uống

Về tới cửa, nhà trên bước xuống

Thấy con rồi, dạ luống đau sầu

Kêu vợ than, tắt lưỡi, lắc đầu

Bịnh thằng nhỏ, còn đâu cứu chữa

Hay đứa lớn nãy giờ ói mửa

Rước thầy nào, lát nữa sẽ hay

Lấy phù ra cho uống thử rày

Ông ấy nói, ông nay bảo đảm

Không cho uống biết sao bớt giảm

Ông hứa rằng, bảo đảm rằng hay

Cai làm thinh, vợ biểu đốt hoài

Rót vào miệng, thử nay mới biết

Cai dụ dự, vợ thời đốt riết

Bùa gì, sao chẳng viết chữ nào

Nhưng cùn đường, chẳng biết làm sao

Vợ đôn đốc, phải mau nghe vợ

Uống khỏi cổ một giây nó ợ

Cai hơi mừng, kêu vợ bà ôi

Có lý rồi, chớ chẳng phải chơi

Vợ chồng ngó, một hơi thấy bớt

Ngồi theo dõi, nhìn không có ngớt

Quả linh rồi, thấy bớt rõ ràng

Thằng nhỏ lăn, ngồi dậy, khóc vang

Cai bỗng dưng la vang; hay quá

Thằng nhỏ khóc, kêu lên má má

Cai vuốt đầu; cha chả về đây

Vợ còn lo hai đứa trong này

Cai bèn nói: phù đây, uống nữa

Vợ cay mới quẹt đèn, đốt lửa

Phù đây nè, đốt nữa, uống vô

Vợ chồng cay niệm Phật ồ ồ

Nhờ Phật độ, uống vô cho hết

Ba đứa nhỏ đều qua cơn chết

Trong một giờ mà hết, y rang

Vợ chồng cai thôi mới luận bàn

Ông này khắp xóm làng nói Phật

Việc nầy chắc bởi tôi làm trật

Nếu như vầy, quả Thật, nào sai

Tại vì tôi ỷ thế mắng xài

Thêm còn giận, xiềng ngay ông lại

Giờ tỉnh ngộ, tại mình quá dại

Việc con mình, chắc tại nơi tôi

Vợ cai nghe: chắc đúng vậy rồi

Anh mau đến cầu thôi, tạ tội

Vì tôi dại mới ra nông nổi

Nhờ ơn Thầy thứ lỗi dùm cho

Cai ra đi, ý cũng xét dò

Vái thầm độ, nói cho xuôi việc

Khi đến chỗ, bèn vào trình thiệt

Tôi ngu khờ, khinh miệt lầm ông

Thầy rằng: thôi chú đã có lòng

Bị xiềng xích, nhờ mong ơn chú

Giờ, chắc chú hết lời cay cú

Tôi ơn gì mà chú rằng ơn

Mở dùm tôi, chú bớt giận hờn

Được thong thả, còn hơn tiền bạc

Cai lễ phép, hết còn nộ nạt

Ông vui long, thưởng bạc cho ông

Thầy rằng: thôi chú mở khỏi còng

Cai; dạ dạ ơn ông phải trả

Từ nay được để ông thong thả

Lấy chìa khóa vội vả mở ngay

Ủa mèn ôi, sao lại lạ rày

Xiềng xúc hết, như ai đã mở

Thầy cười nói chú đừng bỡ ngỡ

Thử chơi mà, biết dở biết hay

Chìa khóa kia chú giữ tối ngày

Đâu cho có, mà ai dám mở

Tôi thương chú, sợ Quan trên quở

Phải ngồi lì được mở dùm cho

Chớ tôi đây, chú khỏi xét dò

Tôi dặn chú xiềng cho phải dính

Chú vô tình, chú đâu có tính

Xiềng vô rồi hết tính đi đâu

Tôi tu hành nói thiệt một câu

Tôi mà muốn đi đâu chẳng được

Nhưng người thật, không làm ngang ngược

Ở chơi vầy, chờ được quan tha

Lời nói tôi là quỉ là tà

Tôi thương chú nói ra chú rõ

Cai vừa tĩnh nghĩ ra sáng tỏ

Thiệt ông này mở ngõ cho ta

Xin thầy thương tôi quá dại mà

Và xá tội, bỏ qua kẻ dại

Định quỳ xuống cuối đầu xin lạy

Thầy đỡ liền Thầy dạy đứng lên

Nếu từ nay chú muốn cho bền

Hãy hiền hậu chớ quên đạo đức

Cai hứa chịu từ nay tĩnh thức

Việc hung sùng bỏ dứt, ăn năn

Dầu việc chi cũng ráng nhịn dằn

Sớm tỉnh ngộ giữ căn mới quí

Nay chú phải tu hiền lập chí

Người tu hành lấy trí mà soi

Dầu việc chi xem xét hẳn hòi

Lòng bác ái để noi gương thiện

Nay tôi muốn cậy nhờ một chuyện

Cai dạ rằng: tôi nguyện làm cho

Giúp dùm tôi tôi phải dặn dò

Chiều chú đón chờ cho phải gặp

Người da trắng tướng cao xách cặp

Tướng không lùn hơi mập hơi to

Chú gặp đi chú lại chuyện trò

Rằng Thầy muốn gặp lo công việc

Cai rằng: nếu Thầy đà trúng thiệt

Quả như lời lo việc quá hay

Thật đúng y Thầy đã trình bày

Chiều cai đón gặp ngay đức Cố

Cai dắt Cố vào Thầy trình tố

Thầy vui lòng thố lộ Cố nghe

Chú cai đây lúc trước không dè

Giờ biết rõ nói nghe cũng được

Cai thọ giáo hết còn đi ngược

Cũng một lòng lần lượt theo ta

Chắc gần đây chú sẽ về nhà

Cùng theo sát với ta tu niệm

Tôi nói trước rồi đây kinh nghiệm

Cai nghĩ rằng cũng hiếm người hay

Quả Thầy đây có phép có tài

Mình định tính ông nay cũng biết

Sự tinh tưởng làm thêm cương quyết

Quyết từ từ nghĩ việc đi tu

Cai rằng: tôi còn quá mịt mù

Nhờ Thầy dắt công phu nẻo chánh

Thầy rằng muốn tu hành phải tránh

Tránh quan trường xa lánh mới mau

Việc chú Cai sao, tính lẽ nào

Phần chú xả, thấp cao cho rõ

Đừng lo sợ tôi nay bài tỏ

Chẳng lâu gì rồi rõ trắng đen

Có Cai đây sẽ biết trống kèn

Điều khinh bỉ chê khen có chú

Tôi dự tính lắm điều phong phú

Không mấy ngày quan thú lại đây

Mời tôi ra hỏi việc nọ này

Đến chừng đó tôi đây bài tỏ

Cuộc thi cử mặc cho dòm ngó

Đó là điều mở ngõ ta đi

Chú yên tâm chớ có sợ gì

Về thông báo một khi dân chúng

Tôi phải tính quan trên hữu dụng

Báo tin mừng dân chúng đều hay

Ngày tôi thi chú phải lên rày

Xong ròi việc mình nay thong thả

Đây là cũng xong rồi nghiệp quả

Cho người đời rõ cả trắng đen

Phải, quấy cho rõ kẻ sang hèn

Thà cam chịu một phen thử thách

Tuy buồn phải một cơn xa cách

Chớ than phiền vội trách chi ai

Cố xá Thầy từ giã chú Cai

Cai tiễn bước trình bài giả thiệt

Cai rằng: có tôi lo mọi việc

Bực như Thầy quả quyết không sao

Quả Thầy đây ai sánh được nào

Điều quá khứ âm hao rõ hết

Tôi xiềng Ông con tôi sắp chết

Ông đưa phù uống hết như không

Hai chơn Thầy, tôi lại khóa còng

Chìa tôi giữ khi không lại xúc

Cai đưa Cố chuyện trò một lúc

Gặp lính mà một lúc cùng đi

Lính và cai đồn đãi xầm xì

Thấu Quan tỉnh một khi mời hết

Ông Quan tỉnh lấy lời ăn kết

Đội lính cai nói hết mọi điều

Quan hỏi qua ghi chép làm nêu

Một bữa nọ cho kêu Thầy tới

Quan dè dặt như người khách mới

Quan chào Thầy: mới tới mừng Ông

Thầy đáp nhưng chẳng bước vào phòng

Quan thấy vậy, mời ông vào ghế

Quan rằng: bận việc như xỏ rế

Nay mới vào coi thể nào đây

Ông làm sao, thiên hạ vầy, vầy

Nhờ Ông cứ phân nay tôi rõ

Thầy thưa Quan để tôi bài tỏ

Tôi tu hành chẳng có nói sai

Tôi chiêm bao thấy Phật dạy rày

Thế cho Phật, ra tay độ Bịnh

Tôi ngần ngại chưa mà nhận lịnh

Thấy Phật rầy, Phật định làm đi

Tôi thuốc men, có biết giống gì

Phật rằng có khó chi không biết

Cứ nước lạnh giấy vàng uống riết

Dầu bịnh gì cứ việc uống vô

Ấy là câu: nước lã nên hồ

Chữ Lục Tự Nam Mô là vậy

Chớ sự thật tôi không làm bậy

Chỉ có làm như vậy cho dân

Bịnh dịch ôn, họ tới rần rần

Giấy vàng uống một lần là hết

Khắp làng tổng, bịnh này bịnh chết

Từ tôi làm được hết đến nay

Bịnh dịch ôn, Quan cũng biết rày

Tôi tu niệm nói ngay chẳng dấu

Nhờ Quan xét dùm cho rõ thấu

Tôi dân lành có dấu chi đâu

Quan ngồi biên, nghe nói lắc đầu

Rồi Quan đọc những câu rõ lại

Phần này nữa, xin ông đừng ngại

Nghe người đồn ông lại biết bay

Và biết biến, có hay chẳng có

Thưa Quan hỏi thật là rất khó

Hai việc này mà có mấy khi

Biết biến, bay còn ở làm gì

Mà phải chịu lâm li trong ngục

Quan cũng biết, tôi người phàm tục

Tiên Phật gì mà vụt biến, bay

Dầu biết chăng chưa phải lúc xài

Đâu phải chỗ đem ra thi thố

Khi kẹt lắm hoặc ai thách đố

Gặp gian hùng thi thố đôi phen

Phận tu hành dốt nát quê hèn

Đâu hung bạo đua chen tranh đấu

Với luật pháp Tôi chưa gì xấu

Chờ Quan trên xét thấu mà tha

Ý tôi sao nói thật vậy mà

Nhờ luật pháp xét qua phân định

Tôi thưa thiệt có nghề trị bịnh

Buộc phải làm theo lịnh Phật Tiên

Và nhắc cho bá tánh tu hiền

Cùng cầu nguyện cho yên đất nước

Theo tôi nghĩ việc tôi làm phước

Không phạm điều xấc xược, dối gian

Quan hỏi qua cùng khắp xóm làng

Coi Tôi có ngược ngang chi quấy

Quan xét hỏi rồi Quan cũng thấy

Mong trên nhờ phải quấy định phân

Quan rằng: đây tôi cũng muốn cần

Xin phép thử qua phần đạo đức

Ông tu niệm vào hàng trí thức

Chắc Ông người đạo đức cũng cao

Muốn thử xem tu cấp bực nào

Và Kinh Pháp thấp cao cho rõ

Nay tôi muốn đưa ra sáng tỏ

Mời cao tăng mở ngõ thi tài

Luận bàn qua cho biết dở hay

Rồi tôi sẽ trình bày Thánh Thượng

Tôi báo trước để ông liệu lượng

Đúng ba ngày hòa thượng đến đây

Đến ngày thi tôi báo với Thầy

Ngày giờ ấy ông nay có mặt

Tôi chẳng phải bày chi việc ngặt

Vì lịnh vua còn đặt vấn đề

Qua cuộc thi ông sẽ được về

Giờ ở tạm lo bề thi cử

Thầy từ giã lính cai theo giữ

Thầy nhắc rằng: coi thử có tin

Lính và cai đều phục hết mình

Việc đoán trước như in chẳng sái

Xin nhắc lại tỉnh Quan ái ngại

Thiệt ông này nghĩ lại khó suy

Việc làm đây có sái đều gì

Lấy luật pháp mà ghi ông tội

Nên cần phải mở ra cuộc hội

Hội thử tài tiếng vội đồn linh

Nếu người cao đạo pháp mới nhìn

Phải công nhận mầu linh của ổng

Quan ra lịnh khắp cùng làng tổng

Hòa thượng cùng tăng thống sư cô

Hoặc nhân dân, cư sĩ, tín đồ

Người trí thức được vô thi cử

Quan quyết định phen này phải thử

Thử cho tường sẽ xử sao đây

Bực cao siêu mới đáng làm thầy

Gian dối đạo để đây sao được

Mời hòa thượng thông minh sách lược

Thử cho tường sau trước, thấp cao

Phải quấy đây, rồi mới cho vào

Các hòa thượng là cao Kinh Luật

Nếu ông giỏi, ông hơn vượt bực

Được hoàn toàn đúng mức người tu

Chưa gì đâu thiên hạ ù ù

Xúm tôn ông rằng tôn chánh pháp

Để hòa thượng hỏi ông giải đáp

Đáp không rành luật pháp hành ông

Quan mời thôi, chùa miễu giáp vòng

Các hòa thượng đến đông hai chục

Quan bèn mới giải bày, nung đúc

Tuy ông này phàm tục như ta

Ý gì sao bá tánh nhà nhà

Đều tôn kính nói ra là Phật

Mời các ông xét coi giả thật

Nếu ông này là Phật phải linh

Thử làm sao cho đúng rồi nhìn

Để dân chúng lầm tin tà giáo

Phần các ông phải lo chu đáo

Coi ông người chánh giáo hay ma

Trước là đây, tôi có kế mà

Mình sắp đặt để ra thử trước

Nếu như ông là người bốc xước

Dễ đâu tường việc trước, việc sau

Nhờ các ông sắp đặt làm màu

Tướng Phật lót, rồi sau trải chiếu

Dù là Phật khó mà thấu hiểu

Sắp như vầy, tôi liệu chắc ăn

Các nhà sư đều cũng nói rằng:

Quan thử vậy, chắc ăn như để

Quan cho thỉnh Thầy vào nghi lễ

Người người đều theo để ý xem

Chào quí sư, huynh đệ anh em

Tôi đến trễ vì xem theo lịnh

Các hòa thượng đứng lên đồng thỉnh

Mời hiền huynh tọa thính trước đi

Thầy trả lời tôi xứng đáng gì

Đâu được xứng lễ nghi cao trọng

Các sư mới là người danh vọng

Tôi đê hèn đâu được ngồi trên

Tôi xin trình các cấp hai bên

Ai người dám ngồi lên tôi phục

Chớ tôi kẻ quê mùa phàm tục

Thân tội tù trong ngục mới ra

Biết gì đâu là việc chánh tà

Các sư trọng nghĩ ra quá thẹn

Tôi vì muốn giữ mình cho vẹn

Người tu hành hứa hẹn tương lai

Tôi xin thưa tôi biết rõ rày

Dưới tượng Phật trên nay trải chiếu

Vì đức hạnh tôi nay còn thiếu

Đâu lí nào lên chiếu mà ngồi

Thầy nói xong vừa dứt tiếng rồi

Vuốt rau lại quạt thôi ba cái

Các hòa thượng đều thời mặt tái

Tượng Phật Bà dựng trải đứng lên

Làm quan dân đông đúc hai bên

Đều thất sắc dưới trên tái mặt

Đó là kế cảu quan sắp đặt

Quan giật mình cũng ngặt quá thay

Lính cai rằng ông ít ăn chay

Sao ông huệ ông hay quá vậy

Quan suy nghĩ mình làm cũng bậy

Nhưng lịnh truyền phải quấy biết sao

Quan bèn ra tay bắt mặt chào

Vì vua muốn thấp cao cho rõ

Mời Ông đến tôi xin bày tỏ

Lịnh triều đình muốn rõ trắng đen

Sau chánh chơn sau lại thấp hèn

Cho rõ biết chê khen phân biệt

Mời các sư cùng ông một việc

Để so tài cho biết thiệt hư

Khoa nầy đây treo giải từ lư

Ai đạt được đại sư hòa thượng

Tùy khả năng lịnh trên đề xướng

Thủ khoa là hoàng thượng gia ban

Các nhà sư sắp đặt trang hoàng

Theo thứ tự gia ban phẩm trật

Các sư phải một phen chịu cực

Phải ngồi liều cấp bực thấp cao

Qua phần trên rồi mới được vào

Đăng đàng đứng đổi trao thuyết pháp

Qua thuyết pháp đến phần giải đáp

Giải đáp mà cho giáp luận kinh

Rồi tiếp theo thi phú họa hình

Rành bùa pháp cung nghinh Phật lễ

Quan nghe các nhà sư phân kể

Quan truyền rằng theo lệ mà tuân

Làm thẳng ngay không phải cầm chừng

Vì trên dạy phải tuân theo lịnh

Còn các ông nghĩ sao ông tính

Gì việc này do lịnh nhà vua

Thầy: thưa quan việc chẳng nói đùa

Người niệm Phật hơn thua, sao phải

Nhưng nhờ lịnh tôi đâu dám cãi

Phận thấp hèn biết phải sao hơn

Các nhà sư xin chớ phiền hờn

Lẽ tôi chẳng so hơn, so thiệt

Vì trên sắp muốn cho được biết

Tôi bây giờ kẹt việc của tôi

Nếu không thì bao nở phản hồi

Bằng thi cử, thấy tôi cũng ngại

Việc tranh đấu có thành có bại

Nếu bại là mình tại không cân

Còn bằng hơn phải mất nhiều phần

Tình huynh đệ không phân, đoàn kết

Thưa Quan xét, lời phân chưa hết

Việc ngồi liều, cam kết, cam đoan

Các môn thi đâu đó đàng hoàng

Mỗi người phải đều toan thuyết pháp

Phần vấn đáp, mỗi người phải đáp

Quan cần ghi cho giáp đủ vòng

Các nhà sư bối rối trong lòng

Ông này nói nghe thông quá cỡ

Nhưng chưa biết ông mà hay dở

Thấy việc rồi quá cỡ là linh

Chiếu trải trên, biết dưới có hình

Nôi phần đó thấy linh trước mắt

Các hòa thượng nghĩ suy: quá ngặt

Kêu Quan mà Quan nhắc: tính sao

Ông này đây đã có nói vào

Làm cam kết cùng nhau cho rõ

Môn nhỏ lớn, môn nào chẳng bỏ

Phải thi rồi mới rõ trắng đen

Các nhà sư hồi hộp chẳng hèn

Quan nói vậy một phen khó tính

Tưởng đâu dễ, bây giờ kẹt dính

Đâu cách nào mà tính rút lui

Các nhà sư bụng tợ rối nùi

Thầy đứng dậy: phần tôi phân giải

Lịnh Quan trên còn ai dám cải

Việc ngồi liều là phải ngồi thôi

Ngồi vậy xem thấy cũng chưa rồi

Làm cam kết cùng nhau rồi ký

Nhờ Quan xét nhận cho hữu lý

Ai chịu làm thì ký tên vô

Mới rõ câu lục tự nam mô

Ngồi liều nhỏ, hoan hô, là dối.

Đây, tôi muốn mở ra một lối

Việc tu hành đừng dối, đừng gian

Ý Quan trên dặn phải đàng hoàng

Tôi xin mở lối đàng chân thật

Vì Quan dặn thì đừng dối trật

Mỗi việc làm chơn thật chánh minh

Ai nghe qua đều cũng giựt mình

Ông này thấy sao linh quá thế

Ông làm được mới dưng ra kế

Ông nói vầy, như thế, sao thi

Thầy nói them: thọ giáo quy y

Là phải đúng, việc chi y vậy

Chớ đừng mượn, danh từ làm bậy

Ngồi liều là sức cậy làm gian

Hoặc giờ đây quạt đỏ lửa than

Xúm nhau lại, lội càn vào đó

Nghe Thầy nói ai ai cũng ngó

Thi vậy thì mới có hơn thua

Còn phép linh, thi chú, họa bùa

Thổi ra phép, người thua phải chết

Các điều đó tôi xin cam kết

Nói như vầy chưa hết, còn thêm

Phú và thi chưa biết sao kềm

Trong mấy phút, viết êm mấy vận

Họa hình tướng, vẽ tranh viễn cận

Các môn này bổn phận làm chơi

Các nhà sư đề cập sớm mơi

Xong các việc, làm chơi giải trí

Trình với Quan còn môn nào thí

Quan phân rành như ý, tôi theo

Quan nghe qua suy nghĩ: ngặt nghèo

Nghĩ hòa thượng làm theo sao nổi

Quan ý kiến bỗng liền thay đổi

Các nhà sư đây nỗi dễ dầu

Thôi, tốt hơn để chịu hàng đầu

Giờ Quan muốn một câu xin mở

Thầy thông cảm phàm phu một thuở

Thói khinh người, hay nói mình hay

Nay giờ đây, xin nói với ngài

Lịnh thuyết pháp dạy nay bá tánh

Ngài cứ nói pháp môn nào chánh

Sẵn hội này bá tánh cùng nghe

Thầy thưa Quan theo lối e dè

Muốn hòa thượng thuyết nghe trước đã

Rồi tôi nối, đứng sau diễn tả

Thì hợp hòa, vừa dạ hết trơn

Được công bằng, không thiệt không hơn

Các sư khỏi phải con phiền muộn

Đây là ý của ông đã muốn

Tôi tin rằng ông xuống ông lên

Để bàng quang xem rõ ai bền

Ông nào dám, tuổi tên, lãnh thưởng

Các hòa thượng rằng: không dám hưởng

Chúng tôi là hòa thượng cao tăng

Qua các môn chưa có ai bằng

Còn thuyết pháp, ông ăn phần chắc

Quan bèn nói: thôi Thầy đừng nhắc

Thuyết pháp là về chắc phần ông

Thầy trình qua quí vị vui lòng

Vì theo lịnh, tôi không từ chối

Thầy dõng dạc bước lên mở lối

Dùng pháp màu thuyết tối thượng thừa

Rồi thuyết qua trung phẩm vừa vừa

Rồi thuyết đến hạ thừa nhân đạo

Về Pháp Thượng, cần nên cấu tạo

Tạo cho mình Tam Bảo Quy Nguyên

Biết âm dương, phân rõ hậu tiền

Nước với lửa, kết duyên cho gặp

Rồng và cọp, chúng là một cặp

Phải cho hòa cho gặp cùng nhau

Đạo Trung Dung, chẳng có dễ nào

Ơn tổ phụ, ngọn rau tấc đất

Phật Pháp Tăng công dày chơn thật

Nghĩa nhân loài, vạn tất Bốn Ân

Phần Hạ Thừa, giữ vẹn nghĩa luân

Nhân lễ nghĩa xét phân cho trọn

Thầy phân giải gốc từ chí ngọn

Các luật đều rút gọn rất hay

Các nhà sư tưởng nói sơ sài

Ngờ trong bụng nói hoài chẳng hết

Các hòa thượng nghe thôi mê mết

Thầy nói rằng: đút kết từng phân

Hết nói xa, Thầy lại nói gần

Trong Ba Tạng lượt lần giải thích

Quan, hòa thượng hết còn nhút nhích

Quả ông này như Thích Ca xưa

Các nhà sư rằng: bực thượng thừa

Nhiều cuộc hội cũng chưa từng có

Các hòa thượng trình quan: Phật đó

Thế gian mà dễ có được ai

Cũng có khi người nói dông dài

Nhưng nào có giải bài cặn kẽ

Ông này nói sách Kinh đủ lẽ

Dễ ai mà bắt bẻ được đâu

Quan đành ưng ông cũng nhiệm mầu

Bèn nói tiếp một câu mời xuống

Chào bốn phía Thầy rằng chưa muốn

Lịnh Quan mời phải xuống nghỉ ngơi

Quan đến thang, cầm lấy tay mời

Rằng: đến chổ nghỉ ngơi trà nước

Các hòa thượng đồng nhau đều bước

Bước lại gần, chào trước hơn ai

Quả Thầy đây là Phật lộ bày

Chúng tôi thật ngày nay hữu phước

Nghe Phật thuyết những lời sau trước

Biết sao mà bắt chước làm y

Thầy rằng: thưa cũng chẳng có gì

Các ngài bực liễu tri chơn chánh

Muốn được đắc, tâm trần phải lánh

Đem trở về nhất tánh giai không

Các ngài đây là bực liễu thông

Chỉ quy nhất, huờn trong chánh định

Dứt vọng trần, trở về thanh tịnh

Lóng nguồn chơn, vạn bịnh phải tiêu

Lựa làm chi mà phải cho nhiều

Tâm bất loạn gọi kêu chánh pháp

Các hòa thượng muốn cần giải đáp

Ngặt Quan chờ, hỏi pháp sợ lâu

Đành rút lui mà dạ, cúi đầu

Không còn dám một câu hỏi nữa

Quan bèn nói: Thầy nay mở cửa

Có lửa mà mới lựa rõ vàng

Nhưng chờ tôi chạy sớ về bàn

Trên thánh thượng lịnh ban cái đã

Giờ Thầy được từ đây thong thả

Được lưu hành, như trả tự do

Thầy: thưa Quan, Quan cứ dặn dò

Chớ lúc trước tự do cũng được

Vì luật pháp, tôi không đi ngược

Tuy giam cầm cũng được ra chơi

Thưa cùng Quan, tôi chẳng dối lời

Dầu xiềng xích, ra chơi cũng được

Nay tôi mới xin trình sơ lược

Cho Quan tường, rõ được phần tôi

Đây, lịnh vua còn bắt tôi ngồi

Chừng xuống chiếu buộc tôi mấy việc

Thưa Quan tỉnh, tôi trình sự thiệt

Rồi Quan tường các việc về sau

Nói mà nghe cho rõ việc nào

Tùy luật pháp tính sau thì tính

Tôi là kẻ tu hành chơn chánh

Quyết dắt dìu bá tánh mà thôi

Dầu tấm thân gió dập, sóng nhồi

Chịu cay đắng, miễn rồi bổn phận

Chớ chút ít lao đao, lận đận

Đâu có gì mà giận chi ai

Quan nghe phân, quan mới trình bày

Chắc Thầy được, hoằng khai mở đạo

Triều đình ghét gian sư đi dạo

Làm những điều giả mạo, mị dân

Giờ tôi đây tin tưởng chắc phần

Thầy mới đáng dạy dân, bá tánh

Đạo là phải đạo cho chơn chánh

Đạo sao mà xa lánh tứ ân

Đạo làm sao mà chẳng biết cần

Đạo là phải biết ơn thủy thổ

Đạo mà lại quên ơn tông tổ

Đạo phải dùng thủy thổ quốc vương

Tạm chia tay, Thầy cứ lên đường

Chờ lịnh thánh, mới tường đen trắng

Chẳng bao lâu, cũng thời gian ngắn

Thương cho Thầy mưa nắng chờ trông

Sợ sớ dâng, đi cũng lòng vòng

Ông lui tới chờ trong một lúc

Quan, hòa thượng giã từ vừa rút

Đức Cố bèn vừa lúc bước qua

Nhằm trong cơn đông đúc vậy mà

Còn thiên hạ, người ta lố nhố

Thầy cai lính hiệp cùng đức Cố

Lượn sóng người rần rộ ra đi

Đến ngã ba, lối rẽ vậy thì

Thầy và Cố, Cai đi kiếm chỗ

Thầy rằng đã qua hồi cực khổ

Nay tới hồi thố lộ, tiên tri

Thầy nói ra muôn việc ly kỳ

Ghi cho nhớ, sao khi có chẳng

Bốn thầy tớ cùng nhau căn dặn

ráng sau này cho đặng nên danh

Lính cai đều trong dạ rất đành

Quyết nghĩ việc, hy sinh theo đạo

Bốn thầy tớ vẫn còn bước dạo

Bỗng tới đình, Cố thạo, bước vô

Từ bước ra bèn xá: nam mô

Thưa mấy cậu, muốn vô chi việc

Cố đáp lễ rằng: tôi thưa thiệt

Xin ở nhờ kẹt việc lỡ đường

Từ cũng vui bèn chỉ cái giường

Dưới nhà khói phía đường đi xuống

Đức Ông Cố ý mà chẳng muốn

Nhưng Thầy cười: có luống chi đâu

Một lác sau, thiên hạ đến hầu

Lần lượt khách ở đâu kéo tới

Ông Từ đình giựt mình, chới với

Việc gì sao khách tới dữ vầy

Từ hỏi thăm rằng đó Phật Thầy

Từ hối tiếc, việc này có tội

Bèn đi xuống quỳ mà xin lỗi

Đức từ bi xá tội cho con

Tánh phàm phu ích kỷ vẫn còn

Phật trước mặt mà con không thấy

Cho ở tạm, thật tôi quá quấy

Thầy cười rằng: đều ấy chi đâu

Thôi đứng lên đừng có quỳ hầu

Thầy lại nói một câu: miễn xá

Thầy dòm thấy người ta đông quá

Thầy giã ơn: thôi khá ra về

Mới được ra còn quá bộn bề

Trông bá tánh hả hê lui tới

Thầy nhắc nhở bá gia quy giới

ráng tu hành chờ đợi hội sau

Một ngày kia Quan tỉnh mời vào

Rằng chiếu lịnh thấp cao bày tỏ

Nầy chiếu lịnh, Thầy xem cho rõ

Thầy được phần mở ngõ dạy tu

Nhưng tóc tai chẳng để u xù

Phải thí phát, chơn tu hòa thượng

Thầy: thưa Quan đặt ân vua thưởng

Biết trước rồi tôi lượn là xong

Quan: lịnh vua còn nói câu thòng

Chẳng được khá tây đông đi dạo

Ông thì được hoằng khai đại đạo

Nhưng có điều, đào tạo một nơi

Ở thảo lư, am cốc vậy thời

Hoặc chùa miễu một nơi thong thả

Đi làm chi cho thân vất vã

Tôi định vầy, đành dạ cùng chăng

Về Núi Sam, chùa ấy ai bằng

Gọi chùa chánh cao tăng lui tới

Thầy về đó mở đường tu mới

Coi dân tình lui tới ra sau

Thầy đành không, ý kiến thể nào

Xin phân cạn trước sau cho rõ

Thầy xét được xong còn bày tỏ

Tôi muốn mà nói rõ nhiều hơn

Xin Quan cho lui tới thất sơn

Vùng bảy núi, ra ơn độ chúng

Làm ruộng rẫy đỡ cơn nghèo túng

Khuyên dân lành giữ đúng đường tu

Dân miền tây còn quá lu bù

Không ruộng rẫy, công phu chưa biết

Quan đồng ý: nhờ Thầy giải quyết

Lo mở mang cho việc Hoàng Thiên

Trước dạy dân cho chúng tu hiền

Sau dìu dắt kết liên nông nghiệp

Giờ đưa ông ngày nay cho kíp

Được ở chùa là việc sửa sang

Theo lịnh vua, nghi lễ đàng hoàng

Và cầu nguyện lo toan thí phát

Kéo kiếng lược mâm dao đề đạt

Thiếu món nào, việc khác thì mua

Cứ làm theo y lịnh của vua

Còn phẩm vật, tùy mua cũng được

Rồi sắp đặt cùng đi một lượt

Tính xong rồi cất bước rộ rần

Các nhà sư nghe báo về gần

Nơi chùa kéo ân cần ra rước

Trong giây lát linh đình cơm nước

Sư thỉnh mời Quan trước, với Thầy

Các nhà sư đồng cũng hiệp vầy

Đồ vật thực đủ đầy chay lạt

Thầy và Quan dùng cơm, bàn bạc

Khi cơm rồi định đoạt thể nao

Quan hỏi Thầy: nghi lễ thể nào

Thầy sắp đặt cho mau kịp lúc

Quan muốn sớm, ý mà giục thúc

Chứng kiến rồi, kiệp lúc ra về

Thầy tính xong chẳng dám trễ bê

Đặng từ giã, Quan về cho kịp

Thầy bèn nói: bây giờ phải hiệp

Ra điện tiền cho kiệp sửa sang

Sắp quân dân cho đứng hai hàng

Còn tăng chúng quỳ ngang, tả hữu

Thầy trách nhiệm nguyện hương trước tửu

Sắp đặt rồi tề tựu cũng đông

Còn phần Quan kính bái giáp vòng

Mâm, kiếng, lược, quỳ mong ngưỡng vọng

Theo chiếu lịnh phải là tôn trọng

Thầy sắp rồi tự động làm theo

Thầy trác chơi cũng quá ngặt nghèo

Quan chịu lịnh làm theo riu ríu

Mâm Quan để lên bàn rồi kiếu

Thầy tức cười luận điệu nhà quan

Đến phiên Thầy, Thầy bước lại bàn

Cầm dao chấp đưa ngang lên trán

Lòng đau đớn nhưng đành phải ráng

Tu thời tùy cơn loạn phải theo

Thầy ra đây nhằm lúc nạn nghèo

Thời buổi vậy, phải theo nào muốn

Thầy trình Phật đặt dao trở xuống

Cầm lược lên dạ luống bùi ngùi

Xổ tóc ra, xem tợ rối nùi

Cầm lược chảy cho xuôi hết kéo

Đặt lược xuống, sang tay cầm kéo

Hớt tuôn vòng thật khéo theo mâm

Buông kéo ra, dao lại vội cầm

Thầy cũng nghĩ do tâm là đạo

Vừa xem kiếng, tay Thầy vừa cạo

Sửa vuông tròn chu đáo, trình Quan

Quan nhìn qua, Quan đứng vội vàng

Râu chưa cạo, sao toan rồi việc

Thầy: thưa Quan nhìn qua cho biết

Chiếu vua nào ghi việc cạo râu

Chiếu vua ban, thí phát cạo đầu

Quan xem lại cạo râu nào có

Nhờ Quan xét chớ nên làm khó

Cạo râu là ý đó của ông

Quan xem qua bứt rứt nơi lòng

Trách Hoàng Thượng sao không ghi rõ

Quan còn tức, vội vàng bày tỏ

Từ xưa nay gõ mõ, tụng Kinh

Chớ có ai gõ mõ vô tình

Tay gõ mõ mà Kinh chẳng đọc

Thầy: thưa Quan chớ nên bực dọc

Có lắm lần cũng đọc Kinh không

Theo chiếu vua, Quan cũng phải đồng

Vua đã dạy sao ông dám cãi

Ông nên xét coi sau là phải

Ông làm Quan, ông cãi lịnh vua

Quan nghe qua, Quan thấy thẹn thùa

Nhưng còn trách, sau vua sơ ý

Ông này thiệt là người thượng trí

Ông nói vầy, cãi lý khó ăn

Nhưng Quan rằng: hể phận sư tăng

Thì cần phải giữ căn râu tóc

Ý sao lại trên đầu trọc lóc

Dưới râu rìa quá ức ngang hông

Sau, bá gia sao khỏi khi ông

Khác hình tướng, sao xong hòa thượng

Thầy đáp rằng: không cần ông lượng

Phật dụng lòng hình tướng nhầm chi

Ông sợ tôi hình tướng lạ kỳ

Tôi sợ chẳng từ bi, mới sợ

Tôi thưa Quan, nhắc Quan cho nhớ

Ông Quan mà chẳng sợ lịnh vua

Thầy: thưa Quan tôi chẳng nói đùa

Cứ Theo lịnh của vua thực hiện

Chớ, luận lắm sanh điều tai tiếng

Quan nên nhìn điều kiện của vua

Quan nghĩ suy có ý thẹn thùa

ÔngTheo lịnh của vua, ông phải

Ông khéo buộc cho ta rằng cãi

Tôi nhận nhìn mình sái cho xong

Chớ cãi vua, việc quá lòng vòng

Dầu rốt cuộc khó trong thắng nổi

Quan suy nghĩ cũng nên xin lỗi

Cho dung hòa, gốc cội nương nhau

Nghĩ đến đây Quan bắt tay chào

Quan vui vẻ: trước sao, sau vậy

Thầy rằng: chớ nghĩ tôi là quấy

Ý tôi thời, để vậy tốt hơn

Lòng thẳng ngay chơn thật chớ sờn

Đừng che mắt cây sơn giả dối

Tôi thời muốn thẳng ngay đường lối

Người tu hành giả dối ích chi

Quan cần nên lấy đó mà tùy

Chớ hình tướng ít chi cho thế

Điều quan trọng, mưu dân sinh kế

Điều thứ hai, sưu thuế cho tròn

Điều thứ ba, hòa nhã chiều lòn

Điều thứ bốn, sống còn biết đạo

Điều thứ năm, dân không hung bạo

Điều thứ sáu, hiếu thảo hiền lương

Điều thứ bảy, ưu đạo quốc vương

Điều thứ tám, yêu thương đoàn kết

Điều thứ chín, ở ăn nề nết

Điều thứ mười, làm hết đạo nhân

Thầy nói xong quan hết phân trần

Nếu Thầy dắt chúng dân được vậy

Ai còn dám khinh Thầy làm bậy

Nếu mười điều ai nấy làm theo

Thì lo chi đất nước đói nghèo

Mỗi người phải làm theo bổn phận

Điều hòa hiệp, đâu gây hờn giận

Được có Thầy là vận nước hưng

Tôi nghe qua thật quá đổi mừng

Thầy lo vậy, chấn hưng vận nước

Thầy: thưa quan chớ nên nói trước

Đạo tôi là lo nước, lo dân

Tôi nói đây Quan nhớ nên cần

Và ghi chép lời phân phải trái

Trước, tôi dạy hiền lương nhân ái

Sau, phân rành trọng đại tứ ân

Đó là do dìu dắt cho trần

Chưa phải lúc lo thân giải thoát

Quan nghe Thầy lời phân giác đát

Như uống vào một bát nhân sâm

Vậy, hèn chi bá tánh ù ầm

Họ lui tới viếng thăm cũng phải

Quan nghe thầy mới phân bày giải

Quan vùa lòng hối cải việc qua

Quan rằng: đây mọi việc cũng là

Thầy thông cảm bỏ qua chớ chấp

Xét ra lẽ, ý tôi còn thấp

Còn dụng hình còn chấp tướng tu

Tu dụng tâm, nào chấp hình thù

Dòm sắc tướng việc tu sao chánh

Quan mừng vui, từ đây bá tánh

Đã có người chơn chánh dạy cho

Quan xin lui Quan hết xét dò

Có Thầy dạy chỉ cho tu niệm

Thầy trí thức đủ đầy kinh nghiệm

Dạy cho đời tu niệm chắc ăn

Quan mời chung sư sãi dặn rằng

Nương đường lối ăn năn sửa tánh

Phận sư sãi, khá nên lập chánh

Để cho đời bá tánh đừng khinh

Có Thầy đây, xem xét giữ gìn

Người tu niệm luật kinh đừng sái

Quan lên đường, giã từ trở lại

Còn Thầy mời tất thảy chư tăng

Tuy Quan trên lời nói dặn rằng

Nhưng nói vậy, tôi bằng sao được

Đâu có lý, tôi người đi ngược

Tôi ở nhờ sau được choán ngôi

Tôi về đây sao dám dành ngồi

Miễn huynh đệ cho tôi hợp tác

Chư tăng chúng nghe Thầy giác đát

Hè cùng nhau một loạt cùng quỳ

Bạch thưa Thầy, Thầy chớ nói chi

Chúng tôi sẽ quy y, thọ giáo

Thầy là Phật cao siêu thấu đáo

Chúng tôi nguyền lãnh giáo làm theo

Thầy rằng: ta xuống dốc lên đèo

Ta tỏ thiệt, làm theo lịnh Phật

Nay ta thấy chư tăng lòng thật

Nên không còn dấu cất nữa chi

Lịnh thế tôn dạy bảo ta thì

Truyền bá tánh thức truy tu niệm

Chư tăng khá cần nên suy nghiệm

Pháp ta truyền tâm niệm tứ ân

Tạm giờ đây ta nói ít phần

Chờ bá tánh nhơn dân đông đủ

Ta sẽ nói Tam Cang Thường Ngũ

Người tu hành giữ đủ nhơn luân

Muốn làm cho Phật Giáo vang lừng

Phải chơn chánh chấn hưng mới được

Điều nhơn đạo phải là tu trước

Phật Tiên là lần lượt theo sau

Phải biết truy cao thấp thế nào

Người Tu niệm trước sau cho rõ

Chớ tu Phật, đạo nhơn lại bỏ

Ấy là người chưa rõ lối tu

Đạo nhơn luân trước phải đền bù

Đâu bỏ được, rằng tu giải thoát

Điều phước huệ song tu mấy khác

Thôi xin đừng, ta giác bấy nhiêu

Nói tới đây sau sẽ nói nhiều

Kêu đức Cố, Thầy nêu rõ việc

Ta ở đây lịnh cho ở quyết

Nhưng ta còn nhiều việc phải lo

Chú Xã nghe tôi đã dặn dò

Hiệp huynh đệ chung lo xây cất

Trước trại ruộng, sau là tư thất

Vô Nhà Bàng xây cất dùm tôi

Việc cần lo lo sớm cho rồi

Chừng xong việc chắc tôi về đó

Nhờ chú xả, anh em chịu khó

Được cho Thầy vào đó sửa sang

Đức Cố: thưa Thầy muốn hoàn toàn

Sang đến đó để toan chọn chỗ

Thầy đồng ý: xứ nầy xứ thổ

Để tôi vào chọn chổ cho êm

Việc chú dây, vững chí mà kềm

Sao rồi việc đây êm sẽ tính

Đúc Cố: bạch việc này còn dính

Qua việc này, tôi tính mới về

Phải lo toan thu xếp mọi bề

Chừng tới đó cận kề lui tới

Muốn tu niệm sá chi quyền quới

Xong việc này tôi mới về nhà

Thầy rằng: lo chớ khá cần cà

Lo trại ruộng việc nhà chậm lại

Đây tóm tắt, theo lời Thầy dạy

Không mấy ngày nhà trại đều xong

Cố xin Thầy cất bước, vội trông

Thầy nhứt dạ cho ông cất bước

Giờ nhấc lại việc sau việc trước

Từ ngày Thầy cất bước về đây

Khắp các nơi bá tánh vầy vầy

Đồng lui tới Phật Thầy độ thế

Cuộc thử thách Quan bày diệu kế

Rồi cuối cùng Quan nể Thầy luôn

Nên Quan cho Thầy đứng vai tuồng

Các hòa thượng thua luôn phải kính

Vua nhìn nhận đạo Thầy chơn chính

Được phổ truyền, uy tín khắp nơi

Đạo Bửu Sơn sáng chói rạng ngời

Niêm Kỷ Dậu ra đời nối mãi

Dầu ai có nhẫn tâm phá hoại

Tự dấn mình chuốc hại vào thân

Khuyên nữ nam bá tánh ân cần

Nghe Thầy dạy lập thân kẻo trễ

Thưa bổn đạo, đoạn này xin kể

Còn đoạn trên, tạm để phần sau

Cố về đây bàn tính lẽ nào

Cùng Bà Cố âm hao mọi việc

Cố về tới trình bày sự thiệt

Hỏi ý bà coi việc thể nao

Đã bàn qua, giờ tính lẽ nào

Nay gạn hỏi, thấp cao cho rõ

Ý ông sao nhờ ông bày tỏ

Cho tôi rành, mới rõ trắng đen

Ông rằng: e cuộc sống nghèo hèn

Sống sang cả bà quen, chê cực

Tu không tu khác mà hai bực

Sống theo đời sống thực ấm no

Còn phần tôi quyết chí theo phò

Bà đồng ý, đem cho của hết

Đức Bà Cố trả lời cam kết

Tôi một lòng sống chết theo ông

Đạo tùng phu, phận gái theo chồng

Dù cay đắng, đục trong phải chịu

Còn ý ông, tôi chưa rõ hiểu

Sợ ông rằng, vợ yếu con thơ

Chẳng dứt đi vợ dại, con khờ

Còn vương bận tóc tơ, sao tiện

Thầy đâu có đặt ra điều kiện

Thầy đã là luận biện tôi nghe

Được đồng nam, đồng nữ một bè

Thuận con cháu, một ghe lái mũi

Cùng chí hướng sợ gì ghe lủi

Có lái mà không mũi khó đi

Bà rằng: tôi ông chớ lo gì

Cùng nhứt trí, lo chi cho bận

Còn của cải, kêu người lân cận

Cùng đói nghèo, thất vận làm ăn

Và anh em chiến sĩ thân bằng

Đặng bố thí nói năng từ giã

Cậu Hai Nhu nghe qua làm lạ

Cha mẹ mình thật quả chẳng thương

Sao mẹ cha lại tính lạ thường

Cho của hết lo phương gì sống

Đức Bà Cố cười: khen thiệt giống

Bốn tuổi mà nhanh chóng như cha

Ông Cố cười: nó giống ý bà

Muốn tu niệm sợ la hết gạo

Mãi sợ đói, tâm đâu lo đạo

Tới đâu rồi mình tạo mình ăn

Đã tu hành phản bổn quy căn

Thì còn sợ khó khăn gì nữa

Thôi đã hết, thì lo sắm sửa

Chút ít gì đặng nữa đem theo

Mời bà con dân chúng đói nghèo

Mà phân phát, tùy theo gia cảnh

Còn đất cát chiến binh ai lãnh

Sang bộ bằng cho rãnh phần luôn

Để sao khi thuế má luồn suồn

Đâu xong đó buông luôn cho tiện

Ông nghe nói khen bà luận biện

Thôi mọi điều mọi chuyện tôi lo

Ông mời chung khắp hết hẹn hò

Cùng phân phát, chia cho rồi việc

Ai cũng nói: thế gian ít thiệt

Có ai người tính việc như ông

Đang giàu sang, quyết chí rèn lòng

Đành xá phú, cửa không tầm đạo

Ông phân tách chiến binh tiền gạo

Chiến binh đều bệu bạu lòng thương

Làm con heo tiễn bước lên đường

Cùng đưa đón, lo phương giúp đở

Ai cũng nói: mấy khi một thuở

Xúm đưa đường, giúp đở cho ông

Các chiến binh thương mếm một lòng

Đưa tới chốn cho xong mọi việc

Rồi đâu đó chia tay tạm biệt

Hứa khi nào rảnh việc tới thăm

Cố giã ơn, lòng dạ muốn cầm

Thôi đừng bận viếng thăm chi nhọc

Các chiến sĩ chúc câu phước lộc

Chúc Ông Bà tu học nên công

Giã từ đi, điều cũng xót lòng

Còn Đức Cố vào trong bàn tính

Thầy là bực Phật Tiên đáng kính

Nay tôi, bà nên định đến thăm

Tôi tới lui coi chắc chẳng lầm

Bà chưa biết, đến thăm cho biết

Bà rằng: cũng muốn nghe sự thiệt

Để cho tường Thầy thuyết thể nao

Muốn học tu cần biết lẽ nào

Tà và chánh ra sao, rồi học

Muốn thọ giáo cũng nên lừa lọc

Đúng chơn truyền sẽ học, sẽ tu

Tôi nghe ông còn vẫn lu bù

Nào đâu biết việc tu sao phải

Nhưng ông nói tôi nào dám cãi

Đạo phu tùng tôi phải làm theo

Dầu gian nan lên dốc, xuống đèo

Ông đi trước tôi theo nối chí

Lời Bà nói thật là đáng quí

Phận xướng tùy nhất trí cùng đi

Dắt cậu, cô ra cửa tức thì

Dìu hai trẻ ra đi đến viếng

Thầy đã biết nên vừa nghe tiếng

Biết ông bà đến viếng thăm chơi

Thầy đứng lên cất tiếng bèn mời

Mời chú, thếm vào nơi ngồi nghỉ

Ông bạch Thầy trình thưa thủ vĩ

Đây, bạn đường chung thủy trăm năm

Bấy lâu nay chưa rõ, nay tầm

Tầm Thầy để viếng thăm cho rõ

Ông giới thiệu, bà liền bày tỏ

Kính mừng Thầy mở ngõ dùm cho

Việc tu thân tôi cũng lần dò

Nhờ Thầy độ tu cho sao trúng

Đều cố gắng, tôi không nao núng

Nhưng sợ rằng có đúng cùng chăng

Ông nhà tôi thì có nói rằng

Đều tu tĩnh, gốc căn Thầy rõ

Nghe bà nói Thầy liền phân tỏ

Cho thiếm tường, cho rõ trước sau

Tôi thừa dưng sắc lịnh Thiên Tào

Xuống dạy thế thấp cao đạo đức

Tôi rõ biết thiếm còn uất ức

Thiếm chưa rành cấp bực của tôi

Thiếm về sau cũng có chổ ngồi

Đừng lơ lãng, lôi thôi đạo đức

Thiếm vì chú, không đành muốn rứt

Đến tôi rồi, còn ức nữa không

Nếu ai tu đồng vợ đồng chồng

Đồng cùng tát, biển đông cũng cạn

Ý thiếm muốn gặp tôi cho hãn

Coi tôi người có đáng thầy không

Thiếm tu đây tu phận theo chồng

Chưa biết Phật, đục trong chơn lý

Tôi nói đó có mà nhằm ý

Hay thiếm còn cãi lý nào không

Bà: bạch Thầy tôi thiệt có mong

Mong cho gặp hỏi trông đạo đức

Ông nhà tôi tính như lấp khuất

Bạch với Thầy, cũng ức nơi tâm

Đạo tùng phu ôm ấp âm thầm

Nay Thầy nói trúng tâm tôi thật

Thầy cười nói: muốn mà theo Phật

Phải rứt rời tài vật mới nên

Và xá gia, quyết chí cho bền

Mang tiền của đâu lên cảnh Phật

Bà: bạch Thầy tôi tin sự thật

Cũng nghĩ rằng tài vật khó siêu

Nay Thầy phân thêm rõ ít nhiều

Người mà mất của tiêu cũng hết

Thầy rằng: tu chánh chơn sửa nết

Dẫu sau rồi có chết, hồn siêu

Thầy nói sơ ít ý, chẳng nhiều

Chờ dịp khác, Thầy nêu thêm nữa

Mừng chú thiếm có người hương lửa

Cháu trai này, sau nữa nên danh

Thầy trông qua Thầy rất dạ đành

Cố dạy Cậu bước nhanh tới lạy

Rằng: thọ giáo mong nhờ Thầy dạy

Thầy vội vàng kéo lại, Thầy ôm

Thầy vuốt qua mặt mũi miệng mồm

Cháu Thật đáng lúa thơm gạo trọng

Cháu sau được nối giòng truyền thống

Đến đâu người cũng trọng, cũng tôn

Tánh thuần lương, nhu nhã ôn tồn

Sau sẽ được khai môn khắp chốn

Thầy đoán, tuổi cháu nay chừng bốn

Chú thiếm đà có vốn rồi đây

Bà mừng vui trình với Phật Thầy

Nhờ dìu dắt chắc nay tu niệm

Thầy lại nói: tôi đà xét nghiệm

Chắc chắn là ý niệm, chẳng sai

Ông nghe qua, dắt cậu ra ngoài

Ông bảo cậu lạy, nay thọ giáo

Thầy hứa lãnh: để tôi dắt cháu

Sau cận kề, lai đáo Phật Tiên

Ông mừng: thưa miễn cháu được hiền

Thầy rằng: cháu nối liền chú thiếm

Bực quý tử có đâu mà kiếm

Không được phần dễ kiếm đâu ra

Chớ người ta ai cũng người ta

Nhưng lòng Phật, lòng ma phải khác

Về chơn tướng cháu nay người giác

Ít nhiễm trần, mau đạt huệ linh

Chú lưu tâm tôi đã ngó nhìn

Tôi nói trước, chú tin chẳng khác

Đến thăm Thầy, nghe Thầy giác đát

Đức Cố Bà, dạ mát mừng vui

Bà từ lâu trong dạ sục sùi

Nay cởi mở, Bà vui tấc dạ

Việc tu tĩnh, với bà chẳng lạ

Nhưng có điều còn dạ hồ nghi

Bởi ý ông, bà phải nương tùy

Nay bà rõ, hết nghi chi nữa

Dầu nghèo khó cơm ngày hai bữa

Nay nghe Thầy dạy sửa, quá linh

Mới nhìn qua đã biết ý mình

Thầy chắc Phật tinh minh biết trước

Bà rằng: ông trình bày hư trước

Ông vui lòng thấy được bà tin

Ông đứng lên, vội vã xin trình

Xin Thầy cũng thứ tình tiện nội

Vì ý tứ, ít khi hối vội

Tánh dặt dè, rõ cội rõ căn

Nay đến đây mọi việc đã bằng

Nên vừa dạ hết băn khoăn nữa

Xin phép kiếu, sau này nhiều bữa

Ông với bà ra cửa, thẳng xông

Kể từ nay thuận ý vợ chồng

Cùng hôm sớm, chí tâm lo đạo

Bề sanh sống, bắp khoai tự tạo

Lo mỗi ngày, tần tảo phần ông

Mặt nào lo, khoai bắp tỉa trồng

Với Thầy, đạo ngoài trong lui tới

Vài năm đầu gia đình còn nới

Nhiều năm sau, việc mới bộn bề

Công việc nhà càng lúc trễ bê

Vì lãnh phận lo bề sanh chúng

Phần gia đạo càng thêm thiếu túng

Bà khai kỳ, lại đúng khai hoa

Việc khó khăn thôi thúc trong nhà

Phần tiền gạo, xem ra thiếu hụt

Thêm công việc mỗi ngày tiếp tục

Tính kiên trì một lúc cho qua

Kế tiếp luôn theo lịnh Thầy là

Mua con gỏi để ta cúng tế

Trong bổn đạo việc nhà hạn chế

Xúm nhau mà lo lệ cúng đây

Thầy chủ trương bổn đạo hiệp vầy

Về trại ruộng trưng bày rực rỡ

Nào bàn ghế, hương đăng hực hỡ

Treo cuội lồng giống tợ tân hôn

Mấy ngày qua lui tới dập dồn

Cùng nam nữ trọng tôn lo lắng

Tối mùng chin, tám giờ lẳng lặng

Người cây hương đăng đẳng nguyện cầu

Trước cầu cho quốc thới một câu

Sau mùa tiết ,đâu đâu thạnh vượng

Có người bạch: nhờ Thầy định lượng

Phân cho rành hạ thượng ra sao

chúng tôi đây, chưa biết lẽ nào

Xưa ai để, trước sau chưa rõ

Theo điển tích Thầy bèn bài tỏ

Lễ tịch điền mở ngõ từ xưa

Đời Tam Hoàng, công khó lọc lừa

Tìm năm giống dây dưa chưởng thực

Đời no ấm nhờ công khổ cực

Ngũ Đế truyền khắp bực thần dân

Ơn Thần Nông chưởng thực lo cần

Khắp cả nước, thần dân ghi nhớ

Xưa có sách viếc ra bằng cớ

Truyền hậu lai nhắc nhở bốn mùa

Thượng hạ đâu, không biết cãi đùa

Không phân biệt tiết mùa, cãi bướng

Nghe người nói, hùa theo nói hướng

Không biết rành sao tướng, sao quân

Phải xét suy chớ có phỏng chừng

Phải phân biệt trước xuân sau hạ

Muốn truy biết, có chi là lạ

Phân bốn mùa thượng hạ khó chi

Phân lưỡng nghi, tứ tượng hạn kỳ

Thánh hiền để mới tri bát quái

Phân tiền hậu, âm dương nhứt thái

Biến ngũ hành lập thái hư vô

Có tam nguơn, tứ quí, cực đồ

Trên và dưới, cải phô sau nữa

Thượng trung hạ không theo lại sửa

Theo ý mình, bào chửa rằng ăn

Cho đôi bên cãi vã lằng nhằng

Cãi bỏ sách mà ăn sao được

Vì không biết muốn mà đi ngược

Tháng năm mà nói được hạ điền

Không phân ra sao hậu, sao tiền

Tháng mười một, cuối niên nói thượng

Tam nguơn để, cãi sao cãi bướng

Tháng giêng là nguơn thượng phải chăng

Tháng bảy, trung, ai cũng nói rằng

Tháng mười, ấy, phải chăng nguơn hạ

Đó, thấy rõ hay là còn lạ

Mà cãi càn, đem dạ trách ai

Lời thánh xưa, ghi để tháng ngày

Thượng, trung, hạ xưa nay có sách

Không suy xét, tại mình cải cách

Chớ dựa vào kinh sách nào sai

Từ ngàn xưa cúng tế hoài hoài

Các vua chúa chuyển khai quí tế

Cúng như vậy mỗi năm hai lệ

Thượng, hạ điền ,gọi tế Thần Nông

Thầy nói qua, ai cũng vừa lòng

Thầy còn nói: mời trong bổn đạo

Nầy chị hai, phân dùm chu đáo

Thịt dư mà cắt ráo, chia ra

Tôi có nghe chú xả trình là

Lễ này thiếm ở nhà nở nhụy

Việc chọn lựa dao cho phần chị

Có nạc nhiều, chọn kỹ đó thôi

Ý bà hai, bà cũng biết rồi

Bà phân hết, rằng: tôi rồi việc

Thầy kêu ông lại đây cho biết

Chú đem về tỏ thiệt thiếm hai

Ông từ nan, ông: chẳng dám rày

Thầy vội trách: tôi nay đã định

Anh em cãi tức là cãi lịnh

Đừng chối từ tôi tính là xong

Trong bổn môn, cực nhọc có lòng

Người một ít, tây đông lấy thảo

Phần chú xả yên, tôi chu đáo

Thiếm nở sanh lấy thảo cùng tôi

Anh em nghe, dọn dẹp phản hồi

Phần đức Cố, nghĩ thôi thảm thiết

Đành yên trí ra về, đâu biết

Về đến nhà thuật việc với bà

Bà nghe qua, bà nói: hết là

Ông rồi việc sao mà về vậy

Ông nói rằng: đồng chung ai nấy

Có công là phải lấy một xâu

Thầy rằng nói một câu quyết định

Nếu ai cãi, tức là cãi lịnh

Ai nấy đồng đều xách sạch trơn

Có mình đây, Thầy chọn phần hơn

Lựa thịt nạc, ban ơn thiếm xả

Thấy như vậy tôi liền vội vã

Thầy chận liền tôi đã định Phân

Tôi nói ra chú phải ân cần

Đừng có tính lựa lần từ chối

Thầy nói vậy, tôi đây hết lối

Thôi xách về, từ chối nữa sau

Thầy định tâm ai có biết nào

Có mấy bữa, nao nao lo sợ

Thình lình có bà hai đòi nợ

Làm ông bà bỡ ngỡ biết bao

Cố bước ra, mừng đón hỏi chào

Thầy phán dạy lẽ nào, tôi rõ

Bà Hai mới trình bày phân tỏ

Thấy việc này hơi khó cậu ôi

Thầy nói ra Thầy nhắc những lời

Tiền chia thịt các nơi chưa trả

Thầy nhắc cậu, sau mà kỳ lạ

Mấy ngày nay không trả tiền đây

Thầy kêu tôi, Thầy lại vừa rầy

Bảo tôi phải đến đây đòi cậu

Đi đòi cậu, tôi chưa vĩ lậu

Sợ người ngoài họ thấu cười chê

Cậu cũng nên lo tính trọn bề

Rồi dấu nhẹm, đừng hề tiết lộ

Vì với cậu người trong nội bộ

Thầy định vầy, thật khổ khó coi

Ông nghe phân: Thầy thiệt cho đòi

Tôi lo liệu, chớ coi gì nữa

Cô về trình, nán tôi ít bữa

Chớ bây giờ thật chữa lo xong

Cô trình qua, Thầy chắc vui lòng

Chờ ít bữa mới mong lo có

Bà Hai mới bước vào vô xó

Thăm cố bà được có ngon cơm

Bà cám ơn, vội vã lồm cồm

Bà Hai khóc, lại ôm cháu bé

Bà Hai tính ý như tránh né

Đức Cố Bà bày vẻ, hỏi thăm

Bà Hai phân, lời lẽ âm thầm

Thôi mợ khỏi bận tâm chi nữa

Việc đó, cậu hẹn trong ít bữa

Là lo xong, nhắc nữa làm gì

Bà Hai từ, rồi kiếu ra đi

Về thưa lại một khi Thầy rõ

Thầy giả giận, ó la bày tỏ

Sai chị đòi chẳng có, sau về

Mai đi đòi chẳng được trễ bê

Đòi cho được, mới về nói chuyện

Có năm quan, lo gì chẳng tiện

Để duy trì, kiếm chuyện mốt mai

Bà hai nghe đứt ruột, châu mày

Sợ Ông Cố lo nay sao nổi

Sáng bà đi, lòng Than châu ổi

Bước vào nhà bèn trỗi tiếng ho

Ông với bà bèn hỏi thăm dò

Cô Hai tới, mới ho kia nữa

Tôi có hẹn để mà ít bữa

Sao bây giờ tới nữa, lạ thay

Ông bước ra chào kính xá rày

Sao công việc, cô nay tới nữa

Tôi có hẹn để mà ít bữa

Thầy không vừa đi nữa cho xong

Thôi Cậu ôi, tôi thấy khó lòng

Thầy giận lắm tôi không dám nói

Thầy trách tôi, rằng tôi quen thói

Tới đâu rồi ăn nói lôi thôi

Việc gì đâu, sai cũng không rồi

Sai một chút mà tôi bê bối

Cho cậu biết, cũng là rất rối

Cậu nếu cần, kiếm lối mà lo

Ông rằng: tôi cố rắng lần dò

Cô ở đợi, tôi lo phương cách

Chớ giờ đây cũng là hết sạch

Số cau trầu, tôi xách bán coi

May, bán xong thì cũng có mòi

Cô ráng đợi, bán coi sau đã

Ông nói xong ông liền vội vã

Chiều ôm về thật quả còn y

Bà cố nghe đổ lệ ly bì

Thật đau đớn còn chi hơn nữa

Tình sư phụ cắt ngang, mấy bữa

Nghĩa thầy trò còn nữa, sau đây

Thôi bà ôi, sao vội trách Thầy

Phần ta vậy, phải sao chịu vậy

Thôi bà chớ buôn lời nói lẫy

Đã tu hành chịu lấy đắng cay

Biết đâu Thầy nói vậy ngày nay

Mai Thầy lại đổi thay thử ý

Theo tôi nghĩ Thầy không có lý

Đâu lý nào đổi ý cùng ta

Bà Hai khen: cậu khéo nghĩ mà

Tôi nhớ vậy, xét qua không nổi

Thầy nóng giận còn thêm bắt tội

Trách cậu rằng các việc lôi thôi

Có bấy nhiêu lo cũng chẳng rồi

Rầy tôi lạy bí bôi chẳng nói

Tôi chẳng nói Thầy còn đốc lói

Cảnh cậu vầy, tôi nói làm sao

Bà Cố nghe bà quá dạt dào

Rằng: ông phải tính sao rồi việc

Theo tôi nghĩ, tại ông không biết

Ý của Thầy định việc quá cao

Ông nghe bà nói vậy đớn đau

Bà yên trí, trước sau tôi tính

Tôi nói thiệt trọn đời tôi kính

Kính là Thầy, phải Kính tròn vuông

Bà yên tâm bà chớ vội buồn

Kính Thầy Phật, kính luôn đến thác

Nếu Thân này dẫu mà có nát

Chẳng bao giờ đổi khác ý ta

Thôi giờ đây tôi tính với bà

Đem khoai, gạo bán ra, xong việc

Thưa Cô Hai, cô về thưa thiệt

Nói mai này tôi quyết sẽ lên

Bà Hai than: cậu ráng chí bền

Cô yên trí về trên Thầy đợi

Đường không xa coi như diệu vợi

Hết một ngày ngồi đợi không xong

Bà Hai về quá sợ Thầy trông

Về trình lại tay không: chưa có

Thầy như tức Thầy càng la ó

Không có thời ở đó làm chi

Bà Hai nghe Thầy quở, làm lì

Vào sau bếp một khi áo não

Phần Ông Cố ngày sau nói rảo

Đem khoai và cùng gạo bán đi

Một ngày qua, chưa đủ hẹn kỳ

Làm sáng lại còn đi bán tiếp

Lo như vậy, mà lo chưa kịp

Sáng Bà Hai liên tiếp tới nhà

Bà Cố than: trọn bữa hôm qua

Ông đi bán thôi mà chưa đủ

Bà Cố nói, bà Hai ủ rũ

Nếu trễ vầy, lãnh đủ mợ ôi

Thôi thì tôi xin kiếu, phản hồi

Ở đợi nữa chắc tôi bị đuổi

Bà Cố nói, một may một rủi

Nghĩ cuộc đời nghĩ tủi phận mình

Từ bấy lâu hết ý, hết tình

Lo tu niệm, đâu nhìn tiền bạc

Việc đã lỡ, dẫu rằng đi lạc

Muốn tu hành dầu thác cũng cam

Nhưng còn e thế sự luận đàm

Phải tầm đạo, bởi ham tu niệm

Ta chẳng phải thiếu phần kinh nghiệm

Và xét rồi kiểm điểm trước sau

Đã nhận Thầy là bực tu cao

Nay nghĩ lại, âm hao chưa rõ

Ông Cố về thình lình tới ngõ

Bà kêu vào phân tỏ ông nghe

Có Cô Hai mới xuống dây nè

Tôi nói lại cô nghe vội vã

Cô nói Cô bị rầy dữ quá

Bảo ông đừng nấn ná, mau đi

Ông rằng: xong, tôi phải cấp kỳ

Bà yên trí, có khi Thầy thử

Dầu có thử lý đâu làm dữ

Ông độ chừng ông cứ nói suôn

Tôi thưa ông tôi thiệt quá buồn

Tôi tu niệm lụy tuôn mà chịu

Thôi bà chớ, tôi đi rồi hiểu

Thật không ngờ, trúng điệu Thầy ngay

Thầy biết ông đã sắp đến rày

Thầy ra trước đứng ngay chờ đợi

Ông đàng xa từ từ đi tới

Đứng đàng này Thầy đợi dòm ra

Khi đến nơi ông xá chào mà

Tôi bê trễ, xét ra có lỗi

Thầy cười rằng: chú sao hối vội

Chú nói rằng, chú lỗi với ai

Ông rằng: tôi hẹn chẳng đúng ngày

Lo chẳng kịp, bữa nay mới đến

Thầy nghe nói lòng Thầy cảm mến

Thầy cầm tay bước đến cười rằng

Thật chú đây ít có ai bằng

Nên tôi mới thử căn cho rõ

Ông nghe xong lời Thầy phân tỏ

Ông động lòng lụy nhỏ rưng rưng

Ông bạch Thầy ông nói ngập ngừng

Thầy thử vậy, khó tuân làm trọn

Tôi xá phú, vật tài dẹp gọn

Chẳng còn gì, muốn trọn lòng tu

Mấy ngày qua còn khóc lu bù

Với người khác, sao tu cho được

Thầy còn nói: mới mà sơ lược

Chú thiếm hành coi được tới đâu

Chú bền tâm nhận thức mới mầu

Thiếm vừa được, còn câu hờn trách

Như chú thiếm mới tường hắc, bạch

Còn phần đông lựa cách non, già

Chữ nam mô lục tự Di Đà

Đâu mà dễ niệm ra có Phật

Chú tĩnh được, mới tu chơn thật

Ai nóng lòng là trật lối tu

Tu phải đành chịu dại, chịu ngu

Tu tranh đấu là tu giả dối

Tôi thử vậy chú mà phản đối

Thì đâu còn đường lối người tu

Chú đây nhờ xá phú công phu

Chớ người thế đâu tu vậy được

Cảnh tu niệm thường hay trái ngược

ráng nhớ lòng làm được mới nên

Dầu khó khan, ráng nhớ cho bền

Coi thân tạm, mới nên Phật Thánh

Tu mà biết, coi như ăn bánh

Tu không tường khó tránh tội căn

Tuy nhiều người lòng nói ăn năn

Chừng gặp cảnh khó khăn chẳng chịu

Tu là phải tu lo, tu liệu

Tu xét mình trúng địu mới nên

Tu đắng cay lập chí cho bền

Tu thanh tịnh xét trên xét dưới

Ai lỗi quấy với mình tha thứ

Mọi sự gì đều cứ từ bi

Tu mà không biết xét biết tùy

Đâu tà chánh khó quy Phật cảnh

Phần của chú từ đây đã rảnh

Rảnh việc nhà lo lãnh tu thêm

Dầu khó khan, ráng nhớ mà kềm

Tôi còn phải giao thêm phần việc

Tu như chú, ấy là tu thiệt

Nhưng phải cần tu việc quốc vương

Chú về sau dắt lối, dẫn đường

Được để tiếng danh hương hậu thế

Tôi biết chú gia đình đã phế

Lo tu hành chẳng kể đói nghèo

Xá thân, dầu xuống dốc lên đèo

Đâu quảng ngại đói nghèo, khổ cực

Thiếm ngộ cảnh, thiếm còn tức bực

Tôi nhắn lời nên dứt lòng lo

Dầu đói no, cố chí lần dò

Điều sống thác, để cho Phật định

Tu chẳng rứt, tâm trần bịn rịn

Thì sao rồi cho định cái tâm

Đức cố thưa, trình việc âm thầm

Cô Hai cũng khổ tâm nhiều lắm

Thầy cười nói: mới sơ mà thấm

Thử ba người coi nhắm thể nao

Kêu bà hai Thầy mới bước vào

Tôi thử chị, ý sau cho biết

Sai đòi nợ có mà mắng nhiếc

Hay có tình tha thiết người nghèo

Học từ bi, tha thứ làm theo

Hay học tánh kiệt keo, mắng nhiếc

Người có đạo việc gì cũng biết

Biết dung hòa, mắng nhiếc không nên

Chớ nói tu mà chẳng chí bền

Được thời thế nói trên đầu cổ

Tôi rầy vậy, ép tâm chị khổ

Coi tâm lành chị hổ, cùng chăng

Biết hổ ngươi mắng nhiếc cằn nhằn

Hay còn được giữ căn hiền hậu

Người tu niệm phải truy cho thấu

Giữ tâm lành tranh đấu tránh xa

Thôi, ngày nay mọi việc an hòa

Còn chú xả về nhà nói lại

Tôi nhắn thiếm, tu là nhẫn nại

Đã tu hành sao lại còn than

Dám xá gia, sao lại còn màng

Chẳng vừa dạ, lại than lại trách

Thầy nhắc nhở, dùng mưu thử thách

Đã tu hành còn trách giận sao

Chú về đi nói những việc nào

Mà thuật lại âm hao thiếm rõ

Ông từ giã, về nhà bài tỏ

Tỏ với bà chỉ ngõ, Thầy cho

Thầy nhắn tôi bà thiếu xét dò

Lo hơn thiệt Đói no còn sợ

Tu như vậy làm sao dứt nợ

Nợ hồng trần còn ở nơi tâm

Vậy làm sao đạo đức đi tầm

Tầm chánh giáo mà tâm còn động

Đạo Thầy dạy là tâm mở rộng

Nếu tâm còn vọng động, sao tu

Mở tâm linh vẹt phá mây mù

Việc tức giận, người tu chẳng giận

Thầy làm khó, lao đao lận đận

Thử thách mình có giận cùng chăng

Chịu đắng cay mới rõ đạo hằng

Thời mới gọi ăn năn lập chánh

Giữ tâm lành, tâm hung phải lánh

Bà than rằng: dễ lánh được đâu

Có bình tâm mới rõ đạo mầu

Thầy thử vậy, dễ đâu mình được

Ông rằng: đạo thường hay trái ngược

Ráng kiềm lòng mà vượt cho qua

Theo thế gian, thiên hạ nhà nhà

Ai mà lại nhị qua cho nổi

Người tu niệm sợ điều quấy lỗi

Phải dằn lòng chịu nổi mới tu

Vợ chồng ta công khó đền bù

Thầy thương mến dạy tu ta đó

Thầy có nói, bấy lâu dòm ngó

Nên bây giờ phải có học thêm

Kể từ nay ta ráng mà kềm

Coi chừng sẽ học thêm lần nữa

Bà rằng: biết từ đây chỉnh sửa

Còn sợ gì học nữa ông lo

Ông bà đang lý luận chuyện trò

Bỗng khách tới đem cho tiền gạo

Nghe ngoài cửa tiếng người lạo xạo

Ông vội vàng xốc áo bước ra

Gặp anh em chiến sĩ cười xòa

Cả năm mấy, mới qua thăm được

Anh em tính đợi chờ một lượt

Không muốn mà kẻ trước người sau

Chúng tôi đây, phối hợp góp vào

Mớ tiền gạo, kính trao ông độ

Ông rằng: đã đi thăm cực khổ

Lại còn thêm ủng hộ gạo tiền

Thăm viếng chi lên xuống liền liền

Thật tôi thấy làm phiền huynh đệ

Có thiếu hụt, nhưng chưa quá tệ

Mà nhọc lòng huynh đệ phải lo

Mãi để tâm lo lắng tò mò

Thôi, huynh đệ nhọc lo chi nữa

Việc gần dây, mới mà mấy bữa

Thầy dạy bài sửa chữa việc tu

Làm rối ren, gia đạo lu bù

Chừng rõ lại người tu bị thử

Ông thuật rõ đầu đuôi mọi sự

Anh em đồng le lưỡi biết đâu

Các đệ huynh đều cũng lắc đầu

Thầy đón trước một câu chẳng sái

Thầy có nói, người tu khỏi hại

Dẫu khó nghèo cứ phải làm đi

Việc đệ huynh tôi có biết gì

Bằng xét tới mới truy là đúng

Hiện gia đình tôi đang thiếu túng

Anh em tìm lên đúng thời gian

Việc thiếu ăn vừa mới mở màn

Kế huynh đệ đem sang, tới giúp

Khoai và gạo, gia đình bán úp

Lo việc này tính cúp từ nồi

Tính phen này phải chịu đói rồi

Nhưng Thầy thử cho hồi tiền lại

Kế huynh đệ đem lên làm ngãi

Đó tu hành có ngại gì đâu

Ông vào trong ông nói đuôi đầu

Cho bà thấy một câu Thầy dạy

Việc tu niệm lo chi thiệt hại

Chi đói nghèo, bà ngại nữa không

Miễn là ta cố chí bền lòng

Việc chẳng tính, chẳng mong mà có

Người biết đạo Phật Trời dòm ngó

Đâu lúc nào mà bỏ một ai

Ông nói sơ, giác đát trình bày

Bà đừng sợ lo nay thất bại

Việc tu tĩnh, khuyên bà đừng ngại

Ông ra ngoài hiệp lại anh em

Nhớ nào khi huynh đệ đi kèm

Nay xa vắng anh em buồn quá

Lâu đến viếng, tâm tình cho thỏa

Qua mấy ngày cũng đã cùng nhau

Sẽ từ đây, lên xuống ra vào

Tình huynh đệ để sau còn nữa

Đồng từ giã, kéo nhau ra cửa

Chia tay về, sau nữa nhiều hơn

Tiếng cười vui vắng bặt như đờn

Ông nhớ lại đã hơn mấy bữa

Sợ Thầy trách lòng Ông như lửa

Chắc Thầy buồn ông sửa soạn đi

E rồi đây Thầy có nghi gì

Mà buộc tội không đi đến viếng

Ông vừa tính Thầy đà lên tiếng

Thôi, chú đừng lên viếng tôi chi

Tôi đến đây còn viếng nỗi gì

Ông mừng rỡ một khi kính bái

Thầy vội vàng đỡ tay, đáp lại

Mấy ngày rày chú ngại lắm sao

Có anh em đến viếng ồn ào

Tôi đâu nỡ trách sao, chú sợ

Lại còn giúp gạo tiền tương trợ

Xá phú rồi còn sợ chi tu

Có phải chăng nhờ lúc đền bù

Người quyết chí lo tu đâu đói

Tôi đoán trước mà chưa kịp nói

Để đến rồi tôi nói chú nghe

Nếu không thời chú mãi e dè

Mừng Thầy đến dạy nghe đạo lý

Thầy bèn nói: tôi đây thử ý

Chú thiếm mà chơn lý sâu chưa

Bà Cố nghe khép nép: rất vừa

Thầy cho học mà không nhận nổi

Còn non kém nhờ Thầy thứ lỗi

Thầy rất mừng: thiếm vội lôi thôi

Chịu đắng cay đạo đức mới rồi

Chớ đâu dễ lôi thôi thành đạo

Tôi đoán trước, lo gì tiền gạo

Sẽ có người chu đáo giúp cho

Thiếm giàu sang tôi tớ hét hò

Còn xá hết, sợ lo gì đói

Thương chú thiếm nên tôi mới nói

Nói tu hành no đói đừng lo

Của ngàn muôn, tay chẳng thèm thò

Thì kham khổ, gay go há nại

Thầy đang nói Cậu Hai bước lại

Kính xá Thầy lịnh dạy bà, ông

Thầy vói tay bèn kéo vào lòng

Thiệt quả đúng con tông giống cánh

Quế mai trổ, trổ y nhành nhánh

Khen cậu thời tâm tánh thông minh

Chắc sau này nhành quế ngó nhìn

Đường đạo đức, sử kinh lão luyện

Cậu bèn nói: nhờ Thầy dạy chuyện

Đây, con về luận biện việc tu

Thầy cười khen: cháu muốn đền bù

Ơn tứ đại hiền nhu là đạo

Mới mười tuổi mà tâm muốn thạo

Hỏi thăm thầy chu đáo việc tu

Thầy khen: thôi nhân tướng hình thù

Nhờ tên ấy sau tu kết quả

Vì tên Cậu thuộc về nhu nhã

Nhu hiền hòa, đả phá cường hung

Chữ hiền nhu, mềm mõng phục tùng

Thêm diện mạo, hình dung phúc hậu

Thầy vừa nói, vuốt ve khen cậu

Cậu là người nối hậu cho ông

Tánh từ bi sẳn có nơi lòng

Lớn lên, cậu quán thông đạo đức

Dầu cho bực văn chương trí thức

Nhưng chẳng bì đạo đức cậu đâu

Ông nghe qua dạy cậu cúi đầu

Xin thọ giáo, nhờ câu Thầy chúc

Thầy rằng: tôi đến đây kết thúc

Chú thiếm còn nhiều lúc gian nan

Muốn nên danh, dầu thác chẳng màng

Còn trách nhiệm lo toan nhiều việc

Nay giờ đây tôi xin tỏ thiệt

Sẽ giao mà phần việc của tôi

Sắp gần đây, tôi sẽ quy hồi

Vì có lịnh đòi tôi trở lại

Sáu năm rồi, tôi dây còn ngại

Chưa trình bày lợi hại chú nghe

Nay đến nơi khỏi phải e dè

Nên tôi nói, chú nghe cho rõ

Phần đạo đức chú đà sáng tỏ

Chú là người dắt ngõ cho dân

Ấn Bửu Sơn giao chú lãnh phần

Thay tôi để dìu dân, độ chúng

Còn mấy tháng phần tôi đã đúng

Đúng nhiệm kỳ độ chúng hoằng khai

Đạo Bửu Sơn truyền nối thêm hoài

Nay phần chú thế tay hoằng hóa

Về vận hậu tử tôn thừa tá

Được nối truyền giáo hóa cho dân

Vì ơn trên sắc tứ định phần

Cơ Thiên định, Nguyễn Trần hưởng thọ

Đồng Vĩnh Bão chánh vi tý ngọ

Qua hai ngàn, thượng thọ quy căn

Vận thời lai, vương các phi đằng

Xoay phần chú giữ căn ưu hậu

Cơ tạo hóa ít điều tiết lậu

Chú là người ưu hậu quốc vương

Phải trải qua bao nổi đoạn trường

Nên cố gắng, danh hương hậu thế

Đường vật chất, gia đình đã phế

Thì thân phàm há nệ nữa chi

Vì ơn trên sắp đặt quy kỳ

Sau rồi chú hiểu chi mọi việc

Phận sự chú ráng mà mài miệt

Đứng anh hùng hào kiệt xá thân

Khương Tử Nha dựng bản phong thần

Quy Châu có Tiên, Thần Phật Thánh

Thiên số định phế Thương lập chánh

Phận râu mày há tránh được đâu

Trước là lo quốc đạo công hầu

Khương Lữ vọng, mày râu mới vẹn

Tuy xa vắng tôi đà hứa hẹn

Sẽ hộ trì chú vẹn sự tu

Sắp gần đây phiên tặc gây thù

Đến xâm lượt mấy thu khổ não

Tu, trước phải lo đền cơm áo

Tu đây là tu đạo quốc vương

Bọn xâm lăng, chúng nó hùng cường

Tận nhơn lực, tùy nương Thiên mạng

Chữ trung hiếu niêu gương cho rạng

Được vuông tròn mới hãn lòng tu

Tu tứ ân, báo đáp đền bù

Trong Tam Bảo công phu rèn luyện

Lòng bác ái, đừng phai biến chuyển

Đạo làm người bốn chuyện là xong

Thầy đến đây nung đút, vun trồng

Và căn dặn phần ông đạo lý

Ông quả được Phật Thầy thọ ký

Tỏ những điều huyền bí về sau

Hàng môn nhân dễ có được nào

Thầy chọn chuyển Thầy giao y bát

Lời nói đây bằng lời nói giác

Ngũ Tổ truyền y bát Huệ Năng

Gẫm xét ra, Cố ít ai bằng

Ông nào khác Huệ Năng thừa kế

Thiên số định ông còn chuyển thế

Được cứu đời thế hệ mai sau

Thầy đến đây căn dặn lẽ nào

Chờ đến lúc chuyển giao ấn tín

Thầy định trước bấy lâu dấu kính

Nay sắp gần đến định cho hay

Thương ông bà cay đắng nhiều ngày

Giờ Thầy tính nói ngay ông rõ

Nay chú thiếm có phần sáng tỏ

Thầy vui mừng mở ngõ cho hay

Ông bà thưa từ bấy đến rày

Hằng lo lắng, mong nay Thầy định

Nay Thầy đến giải bày cho lịnh

Phận tu hành dám tính gì sai

Thầy rằng: tôi định đến giải bày

Cho biết trước chờ nay lãnh việc

Đến thăm chú tỏ bày hơn thiệt

Thôi giã từ, tạm biệt, xin lui

Ông bà vui nhưng vẫn ngậm ngùi

Thầy cho biết mới vui tất dạ

Không thời cứ, phập phòng hoạn họa

Đến bây giờ mới thỏa lòng lo

Mấy năm qua tình nghĩa thầy trò

Tuy gần gũi, chưa cho biết được

Nay Thầy đến ban cho hạnh phước

Còn giải bày việc trước việc sau

Vợ Chồng ta cố gắn đi vào

Thêm thầy dạy lẽ nào thấy bại

Tu có thầy nghe theo lịnh dạy

Thì có gì trở ngại mà lo

Thầy nói đây Thầy đã hẹn hò

Thầy hộ trợ, sợ lo gì nữa

Nay tôi tính tới lui thường bữa

Được cho Thầy chỉ sửa học thêm

Kể từ nay ta ráng mà kềm

Sự tu tĩnh chắc êm mọi việc

Ông Bà Cố luận bàn hơn thiệt

Chí đại hùng cương quyết hy sinh

Bóng thiều quang, thắm thoát thình lình

Bỗng đâu được có tin Thầy gọi

Thường lui tới nhưng Thầy không nói

Nên thình lình Thầy gọi phải đi

Đến Tây An chưa biết việc gì

Ông bàn tính, quả y Thầy dạy

Còn mấy tháng giờ dây tính lại

Chắc đúng kỳ thọ bái đàng đăng

Giã bà đi, ông cũng nói rằng:

Thầy định trước mấy trăng giao việc

Nay Thầy gọi, chắc là sự thiệt

Bà ở nhà lo việc tôi đi

Thầy cho hay, Thầy hết nhiệm kỳ

Nên Thầy phải hồi quy Phật cảnh

Đi lần này chắc tôi phải lãnh

Lãnh lịnh Thầy vi cánh về sau

Lòng hồ nghi chưa biết thể nào

Tây An Tự, Thầy giao phần việc

Ý ông nghĩ quả là y thiệt

Khi đến chùa, Thầy thuyết ông nghe

Mới về đây, ý chú không dè

Tập trung hết được nghe Thầy dạy

Bấy lâu nói nhiều người còn ngại

Nay phân rành để lại cho thông

Chú xả đây, tu tĩnh hết lòng

Là người được lão thông đạo đức

Nhiệm kỳ tôi đến đây chấm dứt

Phải chọn người hữu đức mà trao

Ấn Bửu Sơn đâu dễ được nào

Phải giao lại người cao đức hạnh

Xưa Ngũ Tổ có người tranh cạnh

Nay ta cần nên tránh thì hơn

Y bát xưa tranh chấp giận hờn

Người chơn tránh không hơn không thiệt

Nay Thầy họp, nói ra cho biết

Để so bì các việc chẳng hay

Vì ơn trên cho đúng nhân tài

Người ấy mới thế tay cho Phật

Ta thọ lịnh, không làm sai trật

Dễ ai mà cãi Phật được nên

Lịnh trên giao truyền nối lâu bền

Khuyên bá tánh chớ quên lời dặn

Dầu muốn cãi, cãi sao cho đặng

Ta trình bày, căn dặn bá gia

Nhiệm kỳ ta nay cũng đã là

Phần chú xả, thay ta nối chí

Vì chú đã rõ thông huyền bí

Chú là người thánh ý từ lâu

Kẻ phàm nhân đâu há dễ cầu

Bì thượng cõi dễ đâu bì được

Vì nhiều kiếp, chú người đại phước

Ta phân tường việc trước việc sau

Thêm ngày nay đạo đức dồi trao

Nên Phật định chuyển giao ấn tín

Về hạnh kiểm, cũng người đáng kính

Và được phần uy tính khắp nơi

Sẵn tối nay, ta cũng xin mời

Đồng nam nữ đến chơi chánh điện

Cùng nhất trí mỗi người cầu nguyện

Được cho Thầy giao chuyển ấn ngay

Bá gia nghe Thầy dạy đúng rày

Thầy đã dặn, chúng ta nhứt trí

Đức Ông Quản là người cao quí

Có ai mà chẳng ý mến thương

Còn lại thêm đức hạnh khôn lường

Ai còn dám phô trương luận biện

Thầy rằng: thôi tạm xong một chuyện

Còn việc này phân biện cho nghe

Chắc từ lâu bá tánh không dè

Đã là Phật, đâu nghe Phật chết

Vì sứ mạng Thầy nay đã hết

Nên xác trần phải chết mà thôi

Thích Ca xưa bỏ xác quy hồi

Thân tứ đại xá thôi gọi tịch

Dầu là Phật, cũng mang xát thịt

Nên ta cần giải thích cho nghe

Chắc từ lâu bá tánh không dè

Từ kim cổ, ai nghe Phật chết

Chúng sanh Phật là do hạnh nết

Cũng xác trần, không chết được sau

Cũng con người kẻ thấp người cao

Biết tu tĩnh, dồi trau là Phật

Lòng minh chánh, thẳng ngay chơn thật

Tuy thân phàm như Phật thế gian

Bỏ xác thân là nhập niết bàn

Còn tại thế dương gian gọi Phật

Nay ta nói cho tường hư, thật

Chú xả này là Phật ngày sau

Gì chú nay đạo đức dồi dào

Đang thực hiện thanh cao tâm tánh

Và chứng tỏ việc trần chú lánh

Đã sang giàu mà tránh không ham

Xá phú gia, có mấy ai làm

Thêm danh vọng tước hàm lại bỏ

Giác sơ lược ít điều cho rõ

Nếu ai mà sáng tỏ vị lai

Chính ông đây là Phật có ngày

Rồi sẽ đạt vị lai, quá khứ

Về nhơn tướng cũng đồng một thứ

Nhưng tánh phàm, trên dưới phân minh

Lấy vị lai, quá khứ mà nhìn

Nếu là Phật, hiểu linh thông suốt

Tuy rằng khí, mỗi người trau chuốt

Ngao ngán lòng bạch tuột, ai tin

Người thế gian huệ tánh, huệ tình

Tức người ấy chơn linh là Phật

Thôi tạm gác luận về hư, thật

Lo tối này lễ Phật dưng đăng

Tạm nghỉ ngơi, Thầy cũng dặn rằng

Tám giờ họp, hương đăng cầu nguyện

Thầy còn có nói thêm nhiều chuyện

Để cho đời phân biện thể nao

Ghi chép coi theo việc thể nào

Cho tường nỗi âm hao Thầy dạy

Bảy giờ tối, Phật Thầy trở lại

Chuyển Pháp lành thọ bái đàng đăng

Có chư tang, thiện tín làm bằng

Đồng hộ niệm hương đăng lễ phật

Trước Tam Bảo, Thầy truyền cơ mật

Đức Cố hầu, báu vật Thầy trao

Ấn Bửu Sơn Thầy mới đặt vào

Hay tay Cố nhận trao bửu pháp

Ông thọ lãnh, quỳ dâng lễ đáp

Thầy ban lời vạn pháp giai không

Truyền Ấn Tâm khai huệ nơi lòng

Trong giây lát, lục thông sáng tỏ

Bấy lâu vốn rừng hoang không ngõ

Nay nhờ Thầy khai tỏ vị lai

Thầy dạy ông phải đứng trình bày

Cho thiện tín rõ nay Phật Pháp

Được lịnh Thầy Cố ông liền đáp

Tôi xin nguyền thọ pháp Thầy ban

Và xả thân lãnh lịnh Phật đàng

Nguyền độ chúng, cứu an bá tánh

Lòng chí nguyện làm theo Phật Thánh

Lãnh lịnh truyền đạo chánh hoằng khai

Bảy năm qua mới rõ một ngày

Thầy khai mở vị lai, quá khứ

Trước tôi cũng phàm phu một thứ

Nay mới tường quá khứ vị lai

Nhờ ơn trên chư Phật đoái hoài

Đang tâm tối, bỗng nay sáng tỏ

Trình sự thật, bá gia chưa rõ

Nhờ ơn Thầy ban rõ lục thông

Hiện giờ đây được biết đại đồng

Và thấu rõ việc trong máy tạo

Ấy nhờ cũng bấy lâu hành đạo

Nhờ ơ Thầy chỉ giáo mới nên

Thấy dường như ba cõi một nền

Đức Cố nói, không quên sau trước

Thầy cho phép ít lời sơ lược

Đoán những điều họa phước về sau

Trong hai ngàn chịu lịnh thiên tào

Mười tám nước khổ lao giặc giã

Dầu tu niệm khó mà thong thả

Kẻ bạo tàn tơi tả thân thây

Sắp gần đây có lũ, có bầy

Bọn Pháp quốc sang đây xâm lược

Việc chưa tới, tôi xin đoán trước

Để sau rồi họa phước sẽ xem

Kính thưa cùng huynh đệ, anh em

Lời tôi nói sau xem sẽ rõ

Tôi mà được ngày nay sáng tỏ

Nhờ ơn Thầy chỉ ngõ khai tâm

Chớ bấy lâu mờ mịt âm thầm

Thầy truyền đạo khai tâm mới sáng

Việc tu tĩnh anh em cố ráng

Ráng bền lòng chớ chán mà quên

Đã tu thân thì gắng chí bền

Sau kết cuộc làm nên Phật Thánh

Nhưng trước hết tâm trần phải lánh

Lánh những điều bất chánh, bất trung

Tránh những điều làm dữ, làm hung

Tránh tửu sắc, si lung, ác tước

Và cũng nên làm nhân, làm phước

Muốn tu hành vững bước đi lên

Sớm muộn gì cũng có ngày nên

Chẳng bền chí khó nên kết quả

Có khổ cực có ngày thong thả

Người ở đời có trả có vay

Đã tu hành, chịu đắng chịu cay

Hết cay đắng chiều mai thong thả

Tu là phải dứt rồi nghiệp quả

Ráng bền lòng lo trả đừng vay

Xin tạm ngưng đôi chút trình bày

Cầu huynh đệ lo nay đạo đức

Ông trình Thầy phần ông xin dứt

Để cho Thầy tĩnh thức bá gia

Thầy nghe xong Thầy mới thuyết mà

Nay đã phải nói qua bổn phận

Bảy năm trường ta đây kề cận

Chốn hồng trần lận đận, lao đao

Vì thương dân, ruột héo gan xào

Mà không nở ngồi cao nhàn hạ

Mang xác thịt phải cam đày đọa

Chịu tội tù gở họa cho dân

Giờ đến đây đã mãn nợ trần

Bấy lâu cũng dạy dân dắt chúng

Nay có lịnh Thiên Tào chiêu dụng

Nên giã từ, tứ chúng chư tăng

Lời ta khuyên hãy nhớ lòng hằng

Ráng ghi dạ, ăn năn lập chánh

Nhiều tà giáo, sau này ráng tránh

Chúng khoe rằng chi nhánh Bửu Sơn

Dùng phép linh, cải tử lai huờn

Dụng bùa chú, di sơn sái đậu

Rằng cũng gốc là năm Kỷ Dậu

Mượn danh từ sái đậu hành binh

Việc tu hành không dụng phép linh

Dùng thâm diệu, tinh minh sáng tỏ

Nay còn đây ta phân cho rõ

Để sau này biết ngõ mà đi

Người muốn tu cho biết thời kỳ

Và nhận định xét suy thấu đáo

Phần tả đạo cũng là thông thạo

Khuyến dụ người lập giáo khắp nơi

Đi đến đâu cũng rủ, cũng mời

Người nhẹ dạ, chiều mơi lại khổ

Tu là chọn gốc căn phải chỗ

Không lọc lừa, chịu khổ về sau

Gốc Bửu Sơn chịu lịnh Thiên Tào

Nay ta đã chuyển giao chú xả

Được truyền nối sau này khắp cả

Chú lãnh phần lập xã trường xuân

Kêu bá gia trở lại thôn hưng

Về chốn cũ nơi bưng Thạnh Thới

Muốn tầm gốc phải tầm cho tới

Tới nơi nào quyền quới hậu lai

Tầm đến nơi có Phật hoằng khai

Quy chánh đạo Như Lai Thượng Thọ

Cung Trung Hiệp chánh vi tý ngọ

Ai được vào hưởng thọ quy thăng

Đời hạ ngươn tà giáo lằng xằng

Người chẳng biết gốc căn, lạc lối

Nay chú xả được phần tiếp nối

Đó là người dẫn lối cho tu

Sợ cho dân lầm lạc mịt mù

Không phân biệt lối tu nào chánh

Thầy nói sơ, kêu dân ráng tránh

Tránh đạo tà xa lánh giả danh

Thầy bèn kêu đức Cố dặn rành:

Sau chú phải cắm ranh Bốn Thẻ

Ta dặn chú làm cho đủ lẽ

Ai gian tà có thẻ đón ngăn

Người hiền lương kẻ dữ có ngằn

Âm binh sẽ đón ngăn, lừa lọc

Làm thẻ ấy làm bằng cỗ mộc

Khi cặm rồi chú đọc tâm kinh

Thì tự nhiên Thần Thánh ngó nhìn

Và sẽ có âm binh trấn giữ

Thừa Thiên mạng nên ta tiến cử

Cử sau này chú giữ đất linh

Nay về ngôi, ta phải trần trình

Qua hậu vận láng linh đô thị

Sau Phật sẽ về đây dẫn chỉ

Nói cho đời, suy nghĩ mà tu

Hai ngàn qua, Phật lập xuân thu

Gió hai ngọn chí tu hưởng thọ

Người tu chớ đổi sang nầy nọ

Nên nhắc mà tộc họ cùng tu

Đạo tứ ân lập chí đền bù

Sau sẽ thấy rừng nhu tỏ rạng

Chùa Công Phủ sắp gần lố dạng

Phật lập rồi, tỏ rạng năm châu

Giờ nói đây chưa rõ đuôi đầu

Chừng được tới ruộng sâu rồi thấy

Lời Thầy nói cần nên chép lấy

Để sau này phải quấy rồi hay

Giã từ dân, đôi chút trình bày

Cho được biết, tương lai vận nước

Gì thời cuộc đổi thay xuôi ngược

Người tu hành được phước thời qua

Phải trì tâm lục tự Di Đà

Nhờ có Phật bước qua cứu độ

Chừng Ông Cấm Thất Sơn Xuất lộ

Lộ lầu đài, Phật độ chúng sanh

Trải bao phen đất nước tranh giành

Gây thảm họ chiến tranh nội địa

Ta nói trước chớ không đặt bịa

Mặc thế tình mai mỉa rồi xem

Chữ vinh hoa phú quí đừng thèm

Câu lục tụ ráng đem vào dạ

Thì mới được ngày kia thong thả

Và linh hồn khỏi đọa về sau

Nhìn thiên cơ, ruột thắt gan bàu

Thầy sơ lược trước sau dân rõ

Đều khổ não muôn ngàn muốn tỏ

Ngặt nỗi vì, lấp ngõ thiên cơ

Thôi Thầy đây cũng nói sơ hờ

Từ từ sẽ thiên cơ tiết lậu

Thầy rằng: kể từ năm Kỷ Dậu

Niên Bính Thìn tiền hậu bảy năm

Xưa Vân Vương dũ lý chịu nằm

Ta chi khỏi bảy năm gian khổ

Thương lê thứ, giáo truyền phổ độ

Cho dân lành giải khổ thoát mê

Mặc cho ai nặng nhẹ nhún trề

Miễn ta được giải mê cho chúng

Nay sứ mạng phần ta đã đúng

Đúng nhiệm kỳ độ chúng cứu dân

Giờ chuyển giao chú xả lãnh phần

Truyền nối lại tứ ân chánh giáo

Chừng lập hội có Thầy lai đáo

Lo bây giờ đại đạo hoằng khai

Chữ Bửu Sơn lập quốc lâu dài

Truyền nối mãi đến đời thượng cổ

Riêng phần chú còn lo thủy thổ

Phận tu hành báo bổ quân vương

Tôi nhắc sơ chú đã tỏ tường

Phần nam tử, quốc vương đạo trọng

Chữ hiếu nghĩa ơn dài cao rộng

Tam Bảo đồng vạn vọng hành y

Ơn thế gian nhơn loại phải tùy

Lo bốn việc phải ghi tạc dạ

Ông: bạch Thầy tôi xin cảm tạ

Nhờ ơn Thầy nay đã vừa xong

Thầy cầm tay, Thầy rất vừa lòng

Rằng mọi việc cậy trông vào chú

Đất Nam Việt tiền bần hậu phú

Trách nhiệm này giao chú về sau

Khắp năm châu tham báu kéo vào

So tài phép thấp cao giành giựt

Chừng ấy chú một phen phải cực

Dụng chí tài đạo đức gồm thâu

Cho chư bang, bá quốc hàng đầu

Phần xứ mạng chú đâu từ được

Dầu xa vắng có tôi từng bước

Giúp chú mà cho được nên công

Lòng từ bi bủa khắp đại đồng

Dầu gian khổ cũng xong mọi việc

Đức Tam Tạng muôn ngàn thảm thiết

Gặp bao lần yêu nghiệt muốn ăn

Có Tề Thiên Bát Giái Sa Tăng

Quan Âm trợ đồng đăng bỉ ngạn

Nay Thầy nói bá gia cho hãn

Ghi nhớ lòng cho tạng ngày sau

Thầy từ nay có lịnh Thiên Tào

Gọi trở lại ngôi cao chầu Phật

Nên Thầy muốn nói sơ sự Thật

Để cho đời ghi cất vào tâm

Ngày mười hai tháng tám Thầy nằm

Thân tứ đại ngàn năm giã biệt

Nên ta mới có lời luận thuyết

Để cho đời được biết lời ghi

Nguồn Bửu Sơn mãi mãi duy trì

Được nối tiếp đến kỳ ngươn thượng

Lời ta nói bá gia liệu lượng

Ráng tu hành được hưởng về sau

Vì thương dân khổ ách nan đào

Ta muốn nói để sau mà lánh

Cuộc biến chuyển từ đây khó tránh

Phải tu hiền chơn chánh mới qua

Trong hai ngàn cũng chẳng bao xa

Bóng nhật nguyệt lại qua mấy lát

Trong bổn đạo nghe Thầy giác đát

Và dặn lời phú thác cho ông

Thầy nói qua bá tánh lưng tròng

Đều xót dạ, đau lòng rơi lụy

Thầy bèn nói: Thầy dây quy vị

Đâu mất mà bi lụy, không nên

Xác phàm phu ai giữ cho bền

Người tu niệm chớ quên việc ấy

Xác trần tục mắt phàm tuy thấy

Nhưng chưa tường phải quấy hồn linh

Bỏ xác đi ấy gọi siêu hình

Còn thân xác minh minh đâu rõ

Người thế tục thông minh sáng tỏ

Liễu đạo rồi, sau đó gọi siêu

Sống không tu sau mắc tội nhiều

Người tu niệm thác siêu Phật cảnh

Cũng như Thầy ngày nay được rảnh

Rảnh hồng trần về cảnh Thiên Thai

Vì cũng như chú xả ngày nay

Tuy huệ sang, hằng ngày mắc việc

Phần đạo đức phải còn mài miệt

Lo độ đời, lo việc cứu dân

Bởi xác thân còn chốn hồng trần

Lập công đức cứu dân độ thế

Người tu niệm dám đâu bỏ phế

Dân khốn cùn, mặc kệ họ sao

Ta phải lo giúp đở cách nào

Hoặc truyền bá cùng nhau tu niệm

Hoặc khuyến khích siêng năng cần kiệm

Bỏ những điều đàng điếm bê tha

Và cũng nên khuyên nhủ nhà nhà

Cùng tu niệm để xa lánh tội

Cõi trần thế vẫy đầy quấy lỗi

Khuyên mỗi người cãi hối lo tu

Công đức kia sau phật đền bù

Dầu nhiều ít công phu cũng quí

Ta cũng nói cho đời để ý

Muốn tu hành cao quí về sau

Người muốn tu bất cứ việc nào

Điều nhỏ lớn thấp cao cũng độ

Người làm được Thánh Thần ủng hộ

Bỏ xác trần, Phật độ hồn siêu

Tôi tạm ngưng, ra nói ít điều

Thầy ra khách, Thầy kêu tất cả

Bởi xác trần ta còn chút quả

Nay trở về phải trả cho xong

Lãnh bệnh nhân cho đó vừa lòng

Và cứu vớt cho xong hết nghiệp

Thầy đang nói, bá gia chưa kịp

Định hỏi Thầy duyên nghiệp ra sau

Bỗng tụ nhiên có bịnh đem vào

Bịnh nhân tới xôn xao quỳ lạy

Thầy cười rằng: bá gia còn ngại

Chưa biết mà ta dạy việc chi

Duyên nghiệp đâu mà đến lạ kỳ

Bệnh nhân đến quả y đòi nợ

Chủ gia rất lấy làm bợ ngợ

Thầy gọi rằng đòi nợ hay sao

Nhờ Thầy thương cứu vớt lẽ nào

Cho căn bệnh được mau thuyên giảm

Thầy rằng: đúng bệnh nhân bảo đảm

Muốn bịnh lành thuyên giảm đòi ta

Đoán số căn hết cứu vậy mà

Còn chút nợ để ta lãnh thế

Ta cũng nghĩ việc không đáng kể

Được siêu phàm, nợ thế phải xong

Nếu bịnh nhân đem trễ khó lòng

Thầy rời tục, khó mong ai cứu

Nhưng chẳng phải sống mà vĩnh cửu

Có nhân lành ta cứu được thêm

Thêm ít năm phải ráng chí kềm

Lo tu niệm lập thêm công đức

Theo số định tuổi này đã dứt

Song, đây nhờ phước đức, lòng nhân

Ta cứu căn, nhưng đó có phần

Đến kịp lúc nợ trần ta lãnh

Muốn về Phật nợ trần cho rảnh

Trả xong rồi, về cảnh Tây Thiên

Ta bịnh nhân có nghiệp duyên tiền

Trước ta hứa cứu yên tánh mạng

Lời hứa đó ngày nay mới hãn

Nên kiếp này đến hạn đòi ta

Nay ta ra thế mạng mới là

Giờ ta nói bá gia chưa rõ

Luật Nhân Quả thật là sáng tỏ

Hứa qua rồi, không bỏ được đâu

Cho thế nhân biết lẽ Nhiệm mầu

Người tu niệm thấy đâu máy tạo

Người có đạo cần nên phải thạo

Ráng giữ gìn chu đáo trả vay

Đừng với ai gây nghiệp lâu dài

Tu phải trả, trả hoài cho dứt

Tiểu Long Vương vì lòng uất ức

Kiện vua đường vì tức hứa suôn

Ông làm vua lãnh lấy vai tuồng

Hứa cứu mạng sao buông lão ngụy

Mỗi lời nói nên cần suy nghĩ

Việc nói, làm chung thủy dưới trên

Lời nói xưa đâu nhớ cho bền

Nay nhớ lại cũng nên phải trả

Niệm Phật, nói luân hồi trả quả

Trả cho rồi thong thả mới nên

Người muốn tu lấy đó làm nền

Cứ lo trả chớ nên gây nữa

Tu nhồi quả, lo mà sửa chữa

Dứt nghiệp trần gội rữa cho xong

Việc nói đây bá tánh vui lòng

Thôi xin gác, dài dòng quá trễ

Mười một mai, mười hai theo lệ

Mười hai giờ, để trễ không nên

Dặn bá gia cố gắn là nền

Khá đoàn kết giữ nền giáo lý

Ta nhắm mắt anh em để ý

Có câu rằng sanh ký, tử quy

Đừng có nên đổ lệ ly bì

Người tu niệm phải truy cho biết

Người đổ lệ gọi rằng thương tiết

Ấy là điều trái thuyết siêu sanh

Vì khóc than nghiệp quả chưa rành

Còn vương vấn, vãng sanh chưa được

Dầu người thác đủ tròn hạnh phước

Cũng ngập ngừng ngăn bước đường lên

Khuyên bá gia truyền nói làm nền

Đồng hộ niệm, đưa lên cõi thọ

Ta, tháng tám mười hai giờ ngọ

Năm bính thìn hưởng thọ đăng tiên

Việc táng an, để lại lời truyền

Phần chú xả giữ nguyên theo lịnh

Từ nhỏ lớn thảy đều yên tĩnh

Báo tin về cho lịnh quan trên

Việc ta ghi nên nhớ cho bền

Còn tẩn lịm, chẳng nên quan quách

Bảy miếng tre, làm cho đúng cách

Đó là điều theo sách người tu

Để hồn linh rắn đặng hóa cù

Chớ làm chuyện mờ lu dối mị

Ai có nghe lời ta dẫn chỉ

Chôn trở đầu chánh thị hướng đông

Muốn theo ta nên nhớ để lòng

Tùy thiện tín, tin không tự ý

Muốn cho được sau này cao quí

Vưng lời truyền, lập chí làm theo

Táng đơn sơ, tránh việc khó nghèo

Thêm có lợi, giữ theo Phật dạy

Nghe lời Phật không điều Thất bại

Xác thân trần, tứ đại giả thân

Được hồn siêu việc ấy là cần

Ăn tại thổ, trả thân cho thổ

Phần hiếu tử tu nhân Phật độ

Che miệng đời, rần rộ khó siêu

Muốn mẹ cha qua được lam kiều

Phần con cháu sớm chiều cầu nguyện

Và bố thí, thi ân tác thiện

Khỏi mướn người, che miệng thế gian

Nói sơ cho bá tánh biết đàng

Thầy giã thế, bước sang cõi khác

Đây sắp đến còn không mấy lác

Lãnh bịnh người dĩ tác thời xưa

Cho bịnh nhân trọn kiếp sống thừa

Và lời hứa khi xưa cứu mạng

Việc quá khứ vị lai mới hãn

Nay trả đền cho rạng lời phân

Kêu bịnh nhân Thầy nói phân trần

Ta thế mạng, bịnh nhân được khỏi

Nếu được sống, sống mà mạnh giỏi

Giỏi tu hành thượng cõi được lên

Nhớ lời ta chỉ giáo làm nền

Dầu sống tạm, cũng nên tu niệm

Việc tội phước từ lâu kiểm điểm

Sửa răng lòng cần kiệm lo tu

Được mấy năm cũng thoát diêm phù

Còn sống, mãi không tu vô ít

Thương sanh chúng nên Thầy giải thích

Còn tấc hơi cũng ích cho đời

Để lại cho bá tánh chiều mơi

Được nhắc nhở những lời ta dặn

Mong bá tánh ráng làm cho đặng

Đặng những lời Thầy dặn trước sau

Bỗng bịnh nhân đứng dậy cúi chào

Nhờ Thầy cứu rất mau khỏe mạnh

Thầy rằng: đã bịnh căn, ta lãnh

Thì còn gì chẳng mạnh mà đau

Nội bá gia, tăng chúng xì xào

Chưa từng thấy hồi nào, việc lạ

Đoạn Thầy nói: vào liêu tịnh tọa

Khỏi bận người hầu hạ nữa chi

Ngày mai đây đã đúng hạn kỳ

Vào giờ ngọ an vui tịnh độ

Trong bá tánh chớ nên rần rộ

Để cho Thầy thượng lộ đăng tiên

Sáng mười hai tháng tám lịnh truyền

Bính Thìn đúng đáo niên trở lại

Trong bá tánh đừng làm trở ngại

Để cho Thầy ngôi thái hồi quy

Xác trần gian đã hết nhiệm kỳ

Đản sanh thật đúng y Đinh Mão

Nay mãn hạn định kỳ lai đáo

Bảy năm trường mở đạo hoằng khai

Giã chư tang, bá tánh trong ngoài

Nay đã đến mười hai giờ ngọ

Tính theo tuổi của Thầy hưởng thọ

Năm mươi tròn dứt bỏ trần gian

Bảy năm qua mở đạo khai đàng

Chịu cay đắng, trần gian dắt chúng

Thầy báo trước, ngày nay đã đúng

Luôn giã từ tứ chúng, chư tăng

Đạo Bửu Sơn lấy đó làm bằng

Nền giáo lý gọi căn Tứ Bửu

Đạo cải cách, thật là hy hữu

Giáo lý truyền Tự Bửu Tứ Ân

Mấy ngàn năm mới có một lần

Dạy tu tắt tứ ân thành đạo

Từ Ngàn xưa tứ ân truyền giáo

Ai muốn mà hành đạo xuất gia

Hoặc tìm nơi động đá, rừng già

Ngồi tịnh tọa, bỏ qua việc thế

Nào sự sản, vợ con phải phế

Phế việc trần mặc kệ tử sanh

Nào Tam Quy, Ngũ Giới cho rành

Quy nhất niệm cầu sanh Phật cảnh

Tu cư sĩ cho rằng chưa rảnh

Chẳng được kề hưởng cảnh nhàn vui

Công Thầy xưa, nghĩ lại ngậm ngùi

Thương sanh chúng ban vui cứu khổ

Thầy dạy tắt tứ ân báo bổ

Ai làm tròn Thầy độ siêu thăng

Việc trường chay, giới sát Thầy rằng

Cho hồng trần giữ căn chánh trực

Tu quốc vương, đó là vượt bực

Trau Ngũ Thường, Phật thức tánh linh

Chẳng đợi gì nhiều sách nhiều kinh

Không thanh tịnh khó minh, khó tỏ

Tu quốc vương, đạo Thầy mở ngõ

Tu chưa rồi vội bỏ đi đâu

Mong về Tây, quên chúa khó cầu

Tu thủy thổ, mới âu chánh giáo

Từ Kỷ Dậu lâm phàm lai đáo

Đại đạo truyền chánh giáo tứ ân

Sắc lịnh trên, Phật giáng hồng trần

Thừa Ngọc Khuyết, giáo dân được để

Phần chay lạt, tùy nhân chẳng nệ

Kẻ được lòng hiếu để quốc vương

Dùng vật chi chẳng luận chay trường

Miễn rồi đạo quốc vương, chồng vợ

Tu quốc vương gọi rằng bốn nợ

Trả xong rồi, Thầy trợ về ngôi

Sống thế gian lo trả cho rồi

Thác cũng được về ngôi Phật quốc

Thầy không dạy ly gia, phế thất

Chỉ dạy người học Phật tu nhân

Nói sơ đây, tạm gác qua phần

Còn trở lại nói phần cổ tích

Ngày mười hai quả y Thầy tịch

Đúng ngọ thì mù mịt kéo mây

Hình chơn long chào đón, rước Thầy

Nên bao phủ đông tây vần vũ

Thầy ra lịnh để yên Thầy ngủ

Nghe lịnh truyền đều đủ đi ra

Thầy tự nhiên có mệt chi mà

Còn tĩnh táo, chắc qua giờ ngọ

Đức ông Cố bước vào thăm dọ

Thầy hỏi rằng: đúng ngọ hay chưa

Cố nghe qua vội vã lại vừa

Ông bèn đến rằng: thưa Thầy mới

Khi bước lại lấy làm bỡ ngỡ

Thầy đã là dứt thở, quy thiên

Cố trở ra, bèn mới lời truyền

Đồng ra trước lặng yên cầu nguyện

Phần an táng ông lo mọi chuyện

Báo quan mà đại diện cho vào

Quan ba, ngày không rõ ý sao

Nói rằng: Phật ý sao lại chết

Trước đã thử ngày nay rớt hết

Phải một lần coi chết cách nào

Quan đến nơi xin phép cho đào

Cho rõ biết thấp cao, kinh nghiệm

Khi đào xuống còn đồ tẩng lịm

Xác đâu rồi, dễ kiếm cho ra

Làm tỉnh Quan quỳ xuống khóc òa

Ta có mắt, mù lòa chẳng thấy

Có quyền thế, không cần phải quấy

Nay mới tường, chuốc lấy tội sâu

Phật kề bên mà chẳng biết cầu

Giờ xin phép cúi đầu nhận tội

Cầu đức Phật từ bi thứ lỗi

Cho hồng trần cải hối, ăn năn

Bước vào chùa, Quan lại nói rằng:

Nhờ thiên lịnh, chúng tăng thứ lỗi

Ra chánh điện nguyện hương quỳ gối

Trước Phật đài, sám hối hồi quy

Người làm quan lắm chứng dị kỳ

Bịnh tự đắc, cần chi quấy phải

Chừng thấy tội mới là kinh hãi

Mới cúi đầu quỳ lạy ăn năn

Nên Thế gian thường có nói rằng

Người quyền thế khó khăn hiếp chúng

Lời nói đó xét ra cũng đúng

Người có quyền ỷ chúng hiếp cô

Ít lễ nghi, có tính hầm hồ

Chỉ có biết ra vô dọa nạt

Quan tỉnh nói: tôi xin tĩnh giác

Khuyên ai đừng làm ác, làm hung

Rủi thất cơ, thất thế đường cùn

Chừng hối tiết khó dung tội lỗi

Đừng ỷ mạnh làm điều nông nổi

Khi thất thời dầu thổi nước thơm

Đi đến đâu chúng thấy cũng nhờm

Lỡ mà đói, xin cơm chẳng có

Người hung ác chẳng ai dòm ngó

Bị ngạo cười, làm khó nữa khi

Giá trị quan còn có ra gì

Xin quan chức xét suy, đừng ỷ

Gương tôi trước lấy đây mà tỷ

Được thế thời đừng ỷ không nên

Dặn bá gia cố gắn lòng bền

Cùng tăng chúng dưới trên thiện tín

Quan từ ấy trở nên đáng kính

Biết thương người, biết tính nghĩa nhân

Đức Phật Thầy giáo hệ Bửu Sơn

Bảy năm qua cay đắng chi sờn

Dìu dắt chúng qua cơn bịnh khổ

Từ Kỷ Dậu ra đời phổ độ

Niên Bính Thìn thượng lộ, quy tây

Sự tích Thầy chấm dứt từ đây

Xin nói tiếp sau này đức Cố

Ngày Thầy tịch, ông đà đắc ngộ

Được Thầy truyền phổ độ chúng sanh

Noi Bửu Sơn giáo lý đạo lành

Nối truyền lại chúng sanh mãi mãi

Thầy kêu ông thay Thầy, chớ ngại

Ráng làm tròn trở lại ngôi xưa

Thầy tịch rồi, ông mới trình thưa

Cùng tăng chúng ông thừa lịnh dạy

Nay ông phải gia đình trở lại

Được lo tròn đạo ngãi về sau

Vì Bửu Sơn ấn tín Thầy giao

Ông lãnh lịnh phải mau truyền giáo

Vì Thầy dạy ơn vua lo báo

Báo đáp tròn cái đạo quân vương

Nên phận tôi phải ráng lo lường

Thầy chỉ dạy quốc vương là gốc

Thầy đã đoán tiên tri vị bốc

Mậu Ngũ này tây vốc diễn trinh

Ào ạt qua lấn chiếm nước mình

Ta há dễ làm thinh mà ngó

Thầy dạy ta phải lo việc đó

Phải dứt trừ chúng nó xâm lăng

Thầy dạy tu, Thầy có dặn rằng

Ơn thủy thổ là căn, là bổn

Gần đây Pháp gây điều xáo trộn

Đất nước mình khốn đốn cho dân

Vì vậy nên ta phải ân cần

Năm Đinh Tỵ lo phần tái ngũ

Và vận động có binh cho đủ

Đủ binh quyền, tái ngũ chống ngăn

Nên giờ đây từ giã thân bằng

Cùng thiện tín, chư tăng ở lại

Nghe ông nói coi phần hăng hái

Thêm có lời Thầy dạy cho ông

Nên chư tang, bá tánh bằng lòng

Không còn dám cầm ông ở nữa

Thầy đã dặn dám đâu lần lựa

Ông kiếu từ, sau nữa tới lui

Trong bá gia, tăng chúng ngậm ngùi

Sau các đạo tới lui, về nữa

Mười hai ông, số Thầy chọn lựa

Và dặn rằng: lát nữa phải đi

Thầy du tiên, chớ ở duy trì

Mỗi người phải mỗi đi một hướng

Đừng lưu luyến ham phần sung sứng

Phải tách rời mỗi hướng lo tu

Ráng thu thân, sửa tánh đền bù

Và dắt chúng công phu tĩnh ngộ

Mười hai ông đến mười hai chỗ

Đặng dắt dìu, phổ độ bá gia

Chừng mãn căn, lúc trở về già

Thầy sẽ dắt siêu qua cõi Phật

Thầy dặn rõ, nên tôi tỏ thật

Phải giã từ mà cất bước đi

Tôi Quản cơ, Thầy đã dặn gì

Chúng ta phải làm y bổn phận

Khuyên tăng chúng bá gia đừng bận

Chúng tôi là bổn phận phải đi

Rời nơi đây rồi cũng phải tùy

Theo phận sự, phải y phận sự

Xin huynh đệ chớ nên ưu lự

Hay yên lòng, chớ giữ lại chi

Thầy dạy ai nấy biết, nấy tùy

Tùy bổn phận xét suy mà học

Tuy là phải sửa sang lừa lọc

Thánh nhơn rằng: dục tốc nan tri

Thôi giã từ, huynh đệ đồng đi

Tạm xa vắng, có khi gặp lại

Phần đức Cố mới là trọng đại

Kính trình, xin nhắc lại phần ông

Khi giã từ, thu xếp thẳng xong

Về Bình Thạnh, vợi trông, quê cũ

Ông về đến xóm làng như rủ

Đều Cảm tình, ấp ủ đến thăm

Chật ngoài trong, lui tới ù ầm

Nhiều người tới tỏ tâm thương mến

Không chắc được ngày ông về đến

Ông đi rồi, kẻ mến người trông

Ông rằng: tôi muôn việc đại đồng

Muốn sau được tây, đông giải khổ

Nay về đây đôi lời thố lộ

Muốn nên mình phổ độ bá gia

Nhớ Thích Ca xưa ở rừng già

Đặng tìm đạo đem ra hoằng hóa

Tôi nhờ được chí tâm bền dạ

Nhờ ơn Thầy phổ hóa ban cho

Tôi về đây cố gắn lần dò

Lo độ chúng, nhắc cho đạo đức

Thầy chỉ dạy tu hành phải rứt

Rứt mê trần, cho dứt vọng tâm

Theo chơn Thầy tính đã bảy năm

Nhờ Thầy độ khai tâm đạo pháp

Như huynh đệ, bá gia có hạp

Tôi chỉ dùm để đáp ơn sâu

Ơn tổ tiên cha mẹ làm đầu

Ơn đất nước nhớ câu thủy thổ

Ơn Tam Bảo giáo truyền phổ độ

Phật, Pháp, Tăng là chổ tu hành

Ơn đồng bào, nhơn loại, chúng sanh

Muốn cho vẹn, làm lành độ thế

Người tu tĩnh việc trần phải phế

Phế sang giàu, đừng nệ khổ lao

Lo sớm hôm đạo đức dồi dào

Gìn bát chánh mới mau đắc huệ

Ngày hai buổi, đói no mặc kệ

Thân giả, trần còn nệ nữa chi

Phải nhớ câu bác ái tu trì

Muốn hành đạo sá chi sự thế

Chữ lục tự trì tâm bất phế

Ráng miệt mài, đừng nệ mau lâu

Người quyết tu ráng nhớ, ráng cầu

Lòng thanh tịnh, việc đâu bỏ hết

Người tu phải sửa thân, sửa nết

Ráng tịnh lòng, sửa hết mọi điều

Nói bao la, tu chẳng có nhiều

Nếu thức được ít điều cũng được

Tu cư sĩ làm điều hạnh phước

Tứ ân tròn, lần lượt đi lên

Đạo không xa mà chẳng chí bền

Tâm Chánh Định là nên mọi việc

Tâm là chủ, mọi điều tâm thuyết

Thuyết vọng trần, tâm duyệt là xong

Tôi về đây huynh đệ có lòng

Ơn nghĩa cả, nói trong đôi chút

Lúc tôi học, Thầy thường giục thúc

Muốn nên, mình lánh đục tầm trong

Tu đời nay Thầy dạy giữ lòng

Ơn thủy thổ phải mong lo báo

Phần nam tử mới là trọn đạo

Đạo ngũ thường lo báo ơn vua

Vẹn hiếu trung mới khỏi thẹn thùa

Phần nam tử, ơn vua nợ nước

Thầy chỉ dạy quốc vương đền trước

Vì thời kỳ đất nước chuyển xoay

Thầy tiên tri quốc thổ gần đây

Sẽ có bọn giặc Tây khuấy rối

Rồi sau đó biến sanh nhiều mối

Nên thầy thường thúc hối tôi đi

Tôi định tu, đất nước cần gì

Thầy rằng đạo phải truy bổn phận

Đạo Bửu Sơn ra đời gặp vận

Vận nước nhà thế cận lâm nguy

Đinh tỵ ra đi trước kịp thì

Lo đất nước cơ nguy sắp đến

Người tu phải dân thương, nước mến

Trả xong rồi được đến bồng lai

Tu quốc vương, chay tháng chay ngày

Miễn cho được thảo ngay trọn vẹn

Việc tu tĩnh Thầy đà hứa hẹn

Hẹn sau tròn giữ vẹn mày râu

Thầy còn cho biết rõ đạo mầu

Tu thủy thổ, tu đâu cho cực

Đền nợ nước trước là vượt bực

Giải thoát là tu cực chưa siêu

Tu quốc vương giữ lấy qui điều

Tu theo Phật lâu siêu hơn chúa

Vì Thầy dạy ăn cơm phải múa

Múa cho rồi việc chúa mới nên

Đạo Bửu Sơn, tổ quốc là nền

Cơm đâu lại mà quên thủy thổ

Ơn đất nước cần lo báo bổ

Ơn cao dày, báo bổ mẹ cha

Ai tạo ra hình vóc ta mà

Lo tròn vẹn mới qua Phật đạo

Về Phật đạo biết ơn tam bảo

Tam bảo rằng tiền bạo nhơn luân

Bởi lẽ nên ta phải nhớ chừng

Dầu trăm hạnh ngũ luân là gốc

Nên xét nghĩ, chớ nên dục tốc

Bỏ đạo người, chí dốc làm cao

Tính rằng tu cửa Phật mau vào

Nhơn và Phật trước sau cho rõ

Ông rằng: tôi về đây mở ngõ

Nói ít lời cho rõ việc tu

Ơn quốc vương mà chẳng đền bù

Thiếu nhân đạo khó tu Phật đạo

Ơn thủy thổ lo đền cơm gạo

Ơn Cửu Huyền, Tam Bảo cũng ơn

Đồng bào kia, ơn ấy lại hờn

Sau Phật Đạo lại đền trúng điệu

Tôi sơ lược, đệ huynh rõ hiểu

Thầy dạy rằng theo điệu mà tu

Thầy dạy tôi thủy thổ đền bù

Nay thưa thật, tôi tu đất nước

Giờ tôi phải ra quân là chước

Thầy đoán rồi, đất nước lâm nguy

Chuẩn bị đi cho phải kịp kỳ

Dầu sống, thác giữ y trọn đạo

Các chiến sĩ nghe ông thông báo

Hưởng ứng lời lo đạo quốc vương

Ít trăng sau chuẩn bị lên đường

Năm Đinh Tỵ phô trương tái ngũ

Trong cơ vệ, mộ quân đã đủ

Ông trở về chịu chức quản cơ

Đạo nghĩa quân khai trống, phất cờ

Lấy danh nghĩa binh cơ Gia Nghị

Quan "Tổng trấn khắc thân" đương vị

Ra đón mừng Gia Nghị nghĩa binh

Cách vài hôm thượng sớ triều đình

Rằng: Gia Nghị nghĩa binh trở lại

Vua Tự Đức được tin cám ngãi

Ban chiếu truyền đóng tại An Giang

Chức Quản Cơ cũng đứng vào hàng

Như các tướng được phong ngôi vị

Ông được chiếu triều đình chỉ thị

Phan khắc Thân tại vị sắp bày

Tổng trấn Phan trình chiếu: thưa ngài

Theo chiếu lịnh bắt tay vào việc

Tôi với ngài khỏi phân hơn thiệt

Ý kiến gì, thương thuyết cùng nhau

Bạn đồng liêu cộng sự một trào

Tình huynh đệ đổi trao đồng chí

Đức Cố Quản, tánh ông nghĩa khí

Việc Phải làm không vị một ai

Tánh thuần lương cương trực của ngài

Nên làm việc không sai một việc

Đâu ra đó điều là phân biệt

Mỗi việc nào sự thiệt mà thôi

Qua mấy năm nhiệm vụ ông ngồi

Trên cùng dưới vị ngôi tất kiệt

Quan Tổng Trấn thấy ông làm việc

Quá nể nang, làm việc có tài

Cơ quan ông trên dưới trong ngoài

Đều êm thắm thẳng ngay một cách

Gia Nghị quân không ai hống hách

Chẳng lúc nào lối phách cùng dân

Ta làm đây là việc phải cần

Cần lo lấn cho dân cho nước

Chớ ta chẳng có ham quyền tước

Ta ra làm cho được dân thương

Chẳng khá nên làm thói bạo cường

Hà hiếp chúng, phô trương rằng mạnh

Lo sao được dân không đói lạnh

Lo dân giàu, nước mạnh mới nên

Mình làm quan là ở bực trên

Phải thương dưới hư nên quấy phải

Việc nào sái là tuông sửa lại

Hướng dẫn mà để dạy cho dân

Quan nhờ dân, quan phải nên cần

Dân thiếu hiểu, quan phân cho biết

Quan và dân cùng chung một việc

Một việc là lo việc quốc gia

Quan cùng dân sánh thể một nhà

Đồng đâu cật, lo xa giữ nước

Dân đừng thói ngang tàng, bạo ngược

Quan đừng vì quyền tước, hiếp dân

Ta nói cho cai, lính nên cần

Phải đoàn kết quân dân cá nước

Đây tạm gác lời ông sơ lược

Nhắc nhở mà mực thước quân binh

Để nhắc qua đất nước của mình

Năm Mậu Ngũ viễn chinh Pháp tặc

Bọn quân Pháp xâm lăng quá ngặt

Mười bốn tàu tự đắc xông vô

Ba ngàn quân trang bị hầm hồ

Đến Đà Nẵng, tiến vô khởi chiếm

Nhằm tháng bảy, một tám năm tám

Trận kéo dài, chiến hạm ta thua

Tướng Đờ-Rơ ỷ mạnh hàm hùa

Ta thất thế phải thua, thua mãi

Nguyễn Tri Phương chống ngăn chẳng lại

Nói chung là thất bại về ta

Cuộc chiến tranh tạm gác để mà

Để nhắc lại việc qua đức Cố

Nghe tin giặc, lấy làm phẫn nộ

Nghe triều đình đã bổ ông Phan

Làm ngoại giao nghị ước hòa đàm

Giao ba tỉnh, ký mười hai khoản

Ông nghe qua lấy làm bất mãn

Rằng: sao đành vội bán dân ta

Dầu tử sanh cũng phải quyết mà

Tận kỳ lực mới ra thiên mạng

Mời tổng trấn bàn qua cho hãn

Để góp phần cho tạng cùng nhau

Phan Khắc Thân rằng: lịnh ở trào

Chờ chiếu lịnh, phải sao chịu vậy

Năm sáu hai, lịnh truyền ai nấy

Quan miền tây giữ lấy ải mình

Phải tuân hành mọi chỗ án binh

Theo hòa ước triều đình với Pháp

Vùng Tháp Mười ngũ linh chẳng hạp

Cứ mỗi ngày qua, giáp động binh

Bỗng tự nhiên có lịnh triều đình

Sai Gia Nghị nghĩa binh nã tróc

Cố nhận lịnh, tức mình muốn khóc

Người anh hùng nã tróc là sao

Nay lịnh vua ta tính lẽ nào

Ta phải tính mưu cao mới được

Ta sang đó trở về giả chước

Thượng sớ rằng: chẳng được rời đi

Võ Duy Dương lãnh đạo chỉ huy

Bỏ quân ngũ rời đi sao đặng

Và báo rõ tuân hành lịnh dặn

Việc án binh lẳng lặng chấp hành

Nhưng bên trong hẹn ước đành rành

Hay ông quyết chống tranh với giặc

Nay vì lịnh triều đình quá ngặt

Bởi do mà Pháp tặc ỷ oai

Ép quan ta, chúng nó kêu nài

Kí hòa ước làm sai hòa ước

Chia ba tỉnh hiệp hòa hai nước

Còn lo gì mà dượt binh nhung

Ép quan ta trong lúc đường cùn

Bảo ra lịnh binh nhung bất động

Được cho chúng tự do mở rộng

Ta không phòng, chúng tổng tấn công

Võ Duy Dương cùng Cố một lòng

Hai ông hẹn chẳng xong phải rút

Cuộc hòa ước Pháp, ta lục đục

Pháp ỷ quyền lắm lúc hiếp ta

Tuy nhường cho ba tỉnh nghị hòa

Chúng ý muốn gây ra lắm chuyện

Quan ta cũng đũ phương luận biện

Pháp ngông cuồng kiếm chuyện không thôi

Mãi thấp cao trả giá xong rồi

Triều đình cũng khó thôi gỡ rối

Năm sáu bảy chúng càng thúc hối

Đờ La Rơ lại vội kéo vào

Cho chiến thuyền các tỉnh chia nhau

Vĩnh Long bị chúng bao trước hết

Quan Phan nghĩ, chiến ra dân chết

Pháp mời ngài trước hết nghĩ sau

Buộc quan Phan thôi quá nghẹn ngào

Tình thế vậy, phải sao chịu vậy

Ta hết cách để mà nương cậy

Thương dân lành nát bấy ruột gan

Tả văn thơ, chỉ thị hòa hàng

Dạy quan tỉnh đừng toan chống lại

Về phần ông, ông liền tự ái

Đây xin mà nhắc lại An Giang

Qua bức thư kinh lược dạy hàng

Thành Châu Đốc khó toan xử, liệu

Phan Khắc Thân, cùng ông rõ hiểu

Ý hai người nhạc điệu ra sau

Tổng đốc Thân mời đức Cố vào

Hòa hay chiến tính sao cho biết

Cố khẳng khái trình bày sự thiệt

Ông thệ rằng: cương quyết chống ngăn

Phan Khắc Thân thôi mới nói rằng

Cải thượng lịnh e chăng có lỗi

Nếu chống giặc mà ông sợ tội

Còn hơn người quỳ gối theo tây

Theo ý tôi, thời thác nơi nầy

Còn hơn sống hòa tây, nhục lắm

Quan Tổng Đốc rằng: nên suy gẫm

Nó binh hùng khó lắm ông ôi

Đức Cố phân: tôi tính xong rồi

Còn ông tính lôi thôi, ông tính

Giặc đã đến làm thinh chẳng đánh

Làm tướng mà sợ, tránh gươm đao

Thì ơn vua nợ nước lẽ nào

Lúc bình trị hô hào trung nghĩa

Sao chẳng sợ miệng đời mai mĩa

Sao gọi rằng nhơn nghĩa với dân

Ông xét suy cho rõ xa gần

Trung với nước, hiếu dân sao vẹn

Thà rằng thác khỏi thùa khỏi thẹn

Sống làm người cho vẹn hiếu trung

Ông nhớ xưa các bực anh hùng

Đâu có thể sống chung với giặc

Tổng Đốc Thân nghe ông nói ngặt

Rằng: tôi nào theo giặc hay sao

Tôi làm đây theo lịnh ở trào

Quan kinh lược đã trao thơ lại

Mình cấp dưới phải tuân lịnh dạy

Để coi rồi, ai lại hơn ai

Cố rằng: tôi nói thật với ngài

Dầu sống thác: lòng ngay chẳng đổi

Giờ chào ông tôi xin cáo lỗi

Đường ai mà nấy lội, cứ đi

Cố rằng: tôi không thích cúi quỳ

Chào vĩnh biệt tôi đi, ông ở

Nếu hàng giặc hưởng sang một thuở

Ai sao này nhắc nhỡ tên ông

Tôi với ông nay đã khác lòng

Ông theo giặc, tôi không hàng giặc

Đức Cố nói ông Phan tức ngặt

Vùng ngẫng đầu, hai mắt nhìn ông

Ông chống ngăn ông nói có lòng

Gây thêm việc long đong, dân khổ

Trung với nước phải trung theo chỗ

Ông chống là làm khổ cho dân

Cố rằng: ông tại ý chẳng cần

Còn hơn để muôn dân bị trị

Sợ cho kẻ tham quyền cố vị

Chẳng hết lòng vẹn thủy toàn trung

Dầu xa cơ trong nước đường cùn

Nếu làm tướng, tận trung báo quốc

Thân dầu phải nay còn mai mất

Phải làm tròn, nói thật với ông

Báo với ông tôi rút vào đồng

Dầu gian khổ gai chông cũng chịu

Cố quay lưng: anh em lo liệu

Không còn gì liệu điệu ở đây

Hãy tập trung cơ ngũ hiệp vầy

Cùng gia quyến đông tây gom lại

Dầu trước mắt muôn ngàn lợi hại

Cảnh sình lầy vạn hải thiên sơn

Chốn rừng hoang đỉa, vắt chi sờn

Đành chấp nhận qua cơn bực tức

Ông ra đi lòng ông nóng rực

Giận cho người ậm ực theo tây

Thà thác đi cũng thỏa lòng này

Còn hơn sống theo tây chịu nhục

Phan Khắc Thân cùng ông lục đục

Làm tướng mà chịu nhục còn chi

Lại lấy câu khiếp nhược so bì

Rằng theo lịnh mất gì danh tướng

Thôi kệ họ ăn sang, mặc sướng

Ta vào rừng cá nướng rau chay

Mặc cho ai quyền tước, lợi tài

Ta quyết nguyện râu mày thế hệ

dù gian khổ đói no mặc kệ

Ta xin thề chín bệ non sông

Chữ hiếu trung ta nguyện rèn lòng

Và tìm thấy cửa không cho trọn

Ba ngày đầu do ông kéo ngọn

Qua mấy ngày đi trọn không ngơi

Chẳng có ai than nói một lời

Đến ngày chót tới nơi, lịnh nghỉ

Ông rằng: đúng đến đây đình chỉ

Sau cất đồn, xây lũy tại đây

Nhớ khi xưa lời dặn của Thầy

Nay ta đặt nơi đây đồng láng

Vì thời thế tạm cho giải tán

Anh em đừng nấn nán lại đây

Ta còn lo công việc của Thầy

Cắm Bốn Thẻ đông, tây, nam, bắc

Phần lương thực giờ đây thắc ngặt

khởi nghĩa rằng e mắc tai ương

Trước mắt đây sức giặc chưa lường

Thêm còn việc binh lương chưa đủ

Tạm giờ đây ông cho giải ngũ

Chuẩn bị rồi, quy tựu khởi công

Nghe lịnh ông ai cũng động lòng

Đều bao nở để ông cực nhọc

Ông lại nói; lòng ta chí dốc

Thì nói gì cực nhọc màn chi

Tạm về lo vận động hẹn kỳ

Chừng khởi nghĩa tin đi báo trước

Điều quan trọng binh nhung sách lượt

Cho sẵn sàng mới được khỏi công

Ta còn lo địa thế quanh vòng

Lập căn cứ, ngoài trong cho hiệp

Phải liên lạc Tháp Mười cho kíp

Cùng ngũ linh cho hiệp một lòng

Ở tại đây chừng ít chục ông

Để ta có phân công mọi việc

Nguyễn Trung Trực anh hùng tuấn kiệt

Qua trình bày mọi việc với anh

Quan hệ nhau các việc đành rành

Đồng nhất loạt đua tranh khởi chiến

Giờ nằm êm để lo công chuyện

Anh em về liệu lượng binh lương

Tôi ở đây cũng phải lo lường

Làm ruộng rẫy náo nương một lúc

Ông phân, nói rồi ông giục thúc

Anh em về tiếp tục nghề nông

Dầu trước sau mình cũng hiệp đồng

Đủ sức mạnh khởi công kháng chiến

Tạm dừng đây để lo công chuyện

Ông với bà điều khiển phân công

Nào đào kinh, cấm thẻ giáp vòng

Làm ruộng rẫy, lo trồng khoai bắp

Tuy rừng vắng có ngăn có nắp

Nơi sình lầy mà lập cơ quan

Tổ chức ra có đội, có hàng

Nam và nữ, kỷ cang phân biệt

Nam độn trấp lấp sình lãnh việc

Nữ kéo hàng mài miệt trồng dâu

Đều khai hoang phục hóa hàng đầu

Thêm phần việc trồng dâu dệt lụa

Tuy sình trấp, dâu lên tua tủa

Nhìn có hàng, dệt lụa ươm tơ

Không rõ căn có biết đâu rờ

Bà Cố Quản ươm tơ chống giặc

Mương bò dâu từ xưa đã đặt

Ông với bà chống giặc hy sinh

Còn nêu cao tất cả gia đình

Đồng chống giặc hy sinh tài mạng

Lòng yêu nước chẳng cần hoạn nạn

Này hỡi còn tiếng rạng danh bia

Dầu vợ chồng con cháu chia lìa

Lòng son sắc danh bia ái quốc

Lo cứu nước sá chi còn mất

Tiếng bia truyền vị quốc cứu dân

Giải đáp sơ lời, để một phần

Về cổ tích lời phân tiếp tục

Vì hoàn cảnh nuôi quân thiếu hụt

Ăn mặt mà nhín nhúc cho qua

Việc đói no rách rưới nhờ bà

Lo mọi mặt mới qua cơn khó

Phần ăn mặc bà lo việc đó

Còn ông thời dòm ngó cơ binh

Bỗng tự nhiên có lịnh triều đình

Phong Quan Thượng điều binh chống giặc

Vậy là hạp ý ông sắp đặt

Đâu lý nào hàng giặc hay sao

Rằng: sứ quan ông cứ về trào

Trình mật sớ trước sau tuân lịnh

Rằng chúng tôi hiệp cùng quyết định

Chia ba phần đã tính giáp công

Rạch giá do Trung Trực hết lòng

Nơi Đồng Tháp kiến phong Thiên Hộ

Trình sứ quan cứ lo thượng lộ

Tôi nơi nầy lo mộ binh thêm

Ba chúng tôi sẽ mỡ gọng kềm

Du kích chiến rút êm về nghỉ

Tôi còn phải xây đồn, đắp lũy

Chuẩn bị làm vị trí cho xong

Sứ quan nghe, từ giã mừng lòng

Về trào nội tâu trong mọi việc

Giờ nói lại Cố ông quyết liệt

Có tin truyền được biết các nơi

Rằng lịnh ông cơ mật cho mời

Anh em cứ mỗi nơi trở lại

Các chiến sĩ nghe ông lịnh dạy

Đều ồn ào trở lại quân cơ

Quyết giờ đây chuẩn bị phất cờ

Gần sắp đặt khai cơ Gia Nghị

Gồm cai lính đều lo chuẩn bị

Hiệp xây đồn đắp lũy cho xong

Đặt trạm canh bốn phía giáp vòng

Cùng tổ chức ngoài trong cho hiệp

Và xây cất bản doanh cho kiếp

Đặt sơn trung cho kiệp lúc này

Đồn bảy thưa xây cất gần đây

Xung quanh đó đấp xây lũy đất

Phân bổ rồi anh em lo cất

Ta nay còn cơ mật cho êm

Các đội, cai lập chí mà kềm

Nếu sơ thất không êm tiết lậu

Phải cho biết sao tiền, sao hậu

Chưa hoàn thành tiết lậu quân cơ

Vận lương thêm để có dư hờ

Mộ thêm lính quân cơ cho đủ

Rồi tổ chức có ra hàng ngũ

trấn mỗi đồn cho đủ một trăm

Tiếp viện quân phải có sẵn nằm

Bộ tư lệnh bảy trăm còn ít

Phần lưu động để mà phục kích

Bốn phía là dầu ít hai trăm

Giữa rừng hoang hoạt động âm thầm

Lo chuẩn bị một trăm đầy đủ

Được tổ chức có hàng có ngũ

Ông thấy rằng tạm đủ tiến công

Cho giả dân, canh gác đều đồng

Du kích chiến phân công chú Trọng

Chụp đồn bót, chận đường lưu động

Lãnh phần này Quan trọng lắm thay

Du kích đây kháng chiến lâu dài

Đánh chợ xóm, đánh nay đồn bót

Đánh cho chúng đừng cho thoát lọt

Nếu công đồn công bót cho ăn

Dùng chiến công du kích đánh dằn

Đánh cho chúng lăng xăng bị động

Làm như thế từ từ mở rộng

Lấn chiếm mà giải phóng từng phân

Khi đánh xa lúc lại đánh gần

Đánh cho chúng khó phân nam, bắc

Du kích chiến là phân thế giặc

Dương đông mà đánh bắc đánh nam

Hoặc dương tây, dụ chúng kéo hàng

Ta chận đánh cắt ngang đoạn giữa

Đánh liên tục mỗi ngày mỗi bữa

Hoặc đánh đầu đánh giữa đánh đuôi

Đánh phải coi địa thế rút lui

Tiến và thoái đầu đuôi cho biết

Đánh du kích đánh không phân biệt

Địa thế nào cần thiết đánh ăn

Giặc đi đâu bất cứ mấy thằng

Đầu xóm chợ thấy ăn là đánh

Đánh cho chúng không phương né tránh

Hoặc công đồn, hoặc đánh ngoài khơi

Đánh chúng luôn trong lúc đi chơi

Đi tiêu tiểu, đánh khơi ngoài bót

Đánh cho chúng đừng cho thoát loạt

Rút vô đồn, vô bót nằm co

Phần của ai thời nấy xét dò

Trên cùng dưới phải cho chặt chẽ

Phải tổ chức đổi thay cho khỏe

Du kích là lẻ tẻ ngụy trang

Đối với dân cho phải hòa toàn

Dân bảo vệ mới an hoạt động

Dân nuôi dưỡng dân là quý trọng

Dân ghét là hoạt động sau êm

Đối với dân ta phải mỏng mềm

Dân là gốc dân thêm sức mạnh

Ta hoạt động nhờ dân bên cạnh

Không dân là đói lạnh ai lo

Đồng đội nhau liên lạc hẹn hò

Cùng mưu lược phải cho thông hiểu

Và phải biết cùng nhau ám hiệu

Nếu không thời chẳng hiểu lầm nhau

Các chỉ huy dù cấp bực nào

Gìn kỷ luật đổi trao nghiêm chỉnh

Ông bày giải, dưới trên tuân lịnh

Đội cay cùng binh lính đều nghe

Kể từ nay trên dưới đồng hè

Lo chống giặc, dưới nghe trên lịnh

Thời gian ấy giặc Tây sính dính

Nó không ngờ ta định tấn công

Đánh đồn tây lại đánh đồn đông

Chia bốn phía giáp công rồi đánh

Bọn giặc Pháp không khi nào rảnh

Nào Trắc Đao, tà đảnh, Long Xuyên

Đánh Tri Tôn, Châu Đốc, Tịnh Biên

Phá mệt mõi, không yên ngồi đặng

Bọn giặc Pháp gác canh lo lắng

Quân ta mà lợi đặng ngày đêm

Ra đánh xong rồi rút vào êm

Pháp tức giận đưa thêm quân viện

Muốn phá ta nhưng chưa điều kiện

Dầu có nhiều binh viện làm chi

Có một hôm chúng lại làm kỳ

Ỷ sức mạnh muốn đi truy kích

Binh chúng đông quân ta thì ít

Vào mé rừng mất tích ráo trơn

Thương nghĩa binh quyết chí chi sờn

Dùng thế trận tiền sơn, hậu hải

Chận đường chúng trong khi trở lại

Chúng ơ hờ ta lại đánh ra

Đầu và đuôi cũng có quân ta

Đoạn khúc giữa đánh ra ba mặt

Địch bối rối, đánh sau quá ngặt

Rượt vào rừng vắng bật êm re

Khi trở ra hờ hỏng nào dè

Giặc đâu có mà e sợ nữa

Ta bất thần đánh ngang đoạn giữa

Đuôi và đầu chặt nữa làm hai

Đánh Pháp quân chẳng kịp trở tay

Ta chia chúng làm hai ta diệt

Chúng bối rối quân ta quyết liệt

Qua trận này ta giết bốn mươi

Chúng hoảng kinh trận ấy muốn lùi

Không còn dám dễ ngươi rượt nữa

Đồn bót chúng hoảng kinh sửa chữa

Kiên cố phòng bữa bữa co ro

Hết huênh hoang, phách lối hét hò

Bị nhiều trận đánh cho tơi tả

Bọn đồn bót hết đi thông thả

Ló ra mà bị đả liên miên

Rút vào đồn kiên cố như hiền

Hết ruồng bố liên miên như trước

Đờ Ra Ni bèn dùng sách lược

Liền vào triều tâu trước kim giai

Nhờ đức vua ra chiếu giải bày

Dụ ông Quản ra nay hợp tác

Vua Tự Đức ngồi ngay cười nhạt

Mấy ông này liều thác sợ ai

Dễ gì đâu mà nói được ngài

Mấy ông ấy có ai còn nể

Lịnh tôi ra mấy lần mặc kệ

Mấy ông nầy còn nể chi ai

Mấy ông đây tuyên thệ đánh hoài

Một giải phóng, thứ hai thà chết

Tôi biết ý mấy ông này hết

Lịnh triều đình, lịnh chết không tuân

Quyết đánh Tây mới rút vào rừng

Dễ gì dụ ông ngưng cho được

Đờ Ra Ni rằng: Vua Hòa ước

Vua gọi rằng không được là sao

Vua rằng: còn đâu kể lịnh trào

Mấy ông ấy ông nào cũng vậy

Tôi mấy ông kể gì, ông cậy

Ý ông nào cũng vậy, chống tây

Võ Duy Dương, trung trực hiệp dầy

Quản Thành cũng chống Tây tuyệt đối

Tôi còn sợ sau này cũng rối

Pháp thua rồi có tội, dễ dâu

Lên án tôi sau lại hàng đầu

Ai còn kể tôi đâu mà dụ

Vua Tự Đức trả lời đã đủ

Đờ Ra Ni hết dụ, ép nài

Giã từ vua, bèn bước ra ngoài

Về vị trí hợp ngay các tướng

Giờ ta phải phân công lực lượng

Đánh ông nào, chỉ hướng đánh ngay

Qua mấy năm cuộc chiến kéo dài

Trương Công Định rủi thay, thác trước

Rồi sau đó Ngũ Linh lần lượt

Trung Trực là cất bước theo sau

Mất ba ngôi sao sáng phong trào

Còn Đức Cố, trước sau cô độc

Mặc dầu vậy ông nguyền chí dốc

Giữ lập trường đôn đốc chống Tây

Nhớ khi xưa lời dạy của Thầy

Phần nam tử râu mày cho vẹn

Dầu có thác khỏi thùa khỏi thẹn

Chí anh hùng phải vẹn hiếu trung

Dải non sông gặp bước đường cùn

Làm sao gọi hiếu trung dân nước

Các trung nghĩa đã là đi trước

Một mai dầu ta bước theo sau

Nhìn Muôn dân ta há dạ nào

Để dân tộc khổ đau bị trị

Ta đã quyết không vì tước vị

Thì đâu còn ích kỷ cho thân

Nay đến cơn quốc biến, gia bần

Há còn chẳng hiến thân yêu nước

Nên ông vẫn cứ mà lần lượt

Quyết phục thù cho nước, cho dân

Lịnh đánh xa, rồi lại đánh gần

Bọn giặc Pháp bất phân chống đở

Du kích chiến, đánh không sơ hở

Pháp điên đầu chống đở mọi nơi

Có một hôm vừa mới hừng trời

Bọn giặc Pháp tới nơi giồng Nghệ

Nghĩa quân ta một lòng tuyên thệ

Quyết giữ đồn, bão vệ chống ngăn

Rất tiếc thay vũ khí không bằng

Dưới tàu chiến chúng tăng đại bác

Nhắm vào đồn nghiêm ngay nó khạc

Lô cốt ngoài bể nát sập luôn

Bọn Pháp quân ỷ mạnh ngông cuồng

Lô cốt sập, sáp luôn Cận chiến

Bọn chúng tiến, nghĩa quân quyết chiến

Sáp lá cà trực diện hơn thua

Chúng ý đông chúng lại hầm hùa

Ta đành phải chịu thua rút chạy

Phạm Văn Khuê chỉ huy lợi hại

Bị bắt rồi thất bại về ta

Mấy nghĩa quân tử trận vậy mà

Chúng cũng chết thấy ra chẳng ít

Đồn giồng Nghệ về tay của địch

Thây chết nhiều chẳng dám ở lâu

Sợ rằng ta chặng đánh đuôi đầu

Chúng rút chạy lượm thâu xác chết

Được thám báo chúng đà rút hết

Ta trở vào đút kết coi sao

Kiểm điểm coi hao hụt thế nào

Rồi cấp tốc mau mau sửa lại

Giặc tuy thắng nhưng mà thiệt hại

Vì chết nhiều, chúng hãi kinh tâm

Qua trận ni chúng vẫn sợ thầm

Nhưng chúng cũng quyết tâm đánh dẹp

Ta đâu phải bó tay chịu phép

Cũng không ngừng đánh ép mọi nơi

Có một hôm vừa mọc mặt trời

Đức ông Cố cho mời bà cố

Theo tôi nghĩ, cơ đồ tiết lộ

Ta đã là chịu khổ mấy năm

Đời đổi thay lắm lúc thăng trầm

Đêm nay ngủ, tôi nằm thấy rõ

Thầy về đến bày lời phân tỏ

Bảo tôi mà mở ngõ trước đi

Bà cùng con chớ khá duy trì

Chẳng lâu nữa cơ nguy đã đến

Kêu cậu hai: này con yêu mến

Cho con tường sắp đến lâm nguy

Phò mẹ con, con chớ diên trì

Cùng gia quyến thê nhi chiến sĩ

Đều này nữa con nên nhớ kỷ

Bửu Sơn này cha ký cho con

Dẫu một mai cha mất hay còn

Cha giao lại cho con trách nhiệm

Giờ cấp tốc lánh vòng nguy hiểm

Còn cha thời kiểm điểm binh cơ

Lẽ trời xui chưa biết ngày giờ

Cha bổn phận tùy cơ liều lượng

Kêu cô năm ông rằng: nữ tướng

Đội nữ binh lực lượng của con

Đạo hiếu thân phải ráng cho tròn

Theo cùng mẹ anh con hướng đạo

Phần bảo hộ mẹ con chu đáo

Cùng gia đình bổn đạo thê nhi

Chuyện gặp nhau chưa biết hẹn kỳ

Nay cha định phải đi lập tức

Đồng từ giã đớn đau, ấm ức

Nỗi đau lòng căm tức biết bao

Bà ra đi ruột thắt gan bào

Thù xâm lược xiết bao uất hận

Giờ nói lại Pháp quân mấy trận

Bị ta mà cứ chận tấn công

Bàn cùng nhau chúng tính hợp đồng

Ngày mười tám gom xong lực lượng

Chúng dồn hết các nơi binh tướng

Chia ra làm bốn hướng kéo vô

Bọn Pháp quân quá mạnh hầm hồ

Dùng đại bá tung vô bốn phía

Múc, Cà Nông bốn phương bắn tỉa

Ca líp xoay bốn phía ào ào

Thêm đốt rừng lửa chảy hoả hào

Cùng bốn mặt quây bao chẳng hở

Nghĩa quân ta bắt dầu chống đỡ

Vũ khí hèn chẳng sợ tối tân

Hết đánh xa, rồi lại đánh gần

Liều với giặc, không phân mạnh yếu

Gia Nghị quân lấy gan mà chịu

Quyết tranh hùng kết liễu chúng thôi

Sống thời lo nợ nước đền bồi

Dầu cho thác về ngôi trung nghĩa

Và khỏi thẹn tiếng đời mai mĩa

Miễn làm tròn đạo nghĩa quốc dân

Chí kiên gan dầu thác chẳng cần

Nơi trận chiến liều thân với giặc

Đức Cố thấy tình hình quá ngặt

Gieo quẻ mà đón chắc thử sau

Đổ tiền ra bể hết năm hào

Thơ núi tượng đã trao cơ mật

Ông xem lại quả là sự thật

Cô Năm đà di tất tiên tri

Qua bốn câu giải rõ vậy thì

Ta làm tướng há đi huý tử

*************

Thi

{ thư mật }

Kẻ minh tu xuất khứ

Dậu thời cá ngộ nan

Tử liễu vô dõng giác

Hườn xích diện long tu.

**************

Ta hiện nay đang chống quân thù

Bấy lâu nguyện công phu lại bỏ

Ông cho lịnh: bắc phương mở ngõ

Mở một đường phải bỏ rút đi

Lịnh ban ra chớ khá duy trì

Đừng nấng níu chuyển đi cấp tốc

Ông ở lại tùy ông lừa lọc

Ông muốn mà bảo bọc quân binh

Bốn ngày qua kháng cự hết mình

Phần binh sĩ hy sinh đã khá

Giặc sức mạnh sức ta khó phá

Chớ chần chờ, nấn ná nguy thêm

Giặc bao phen đã mở gọng kềm

Ta thừa lúc rút êm cho kíp

Đông tây hội hãy mau cho kịp

Nam bắc đồng liên tiếp kề theo

Đỡ gạt nhau trong lúc hiễm nghèo

Trung quân đội nối theo đoạn hậu

Kêu cậu tư, Đội Văn rằng: Cậu

Công tử mà đoạn hậu phò ông

Tôi dẹp đường phía trước giao phong

Còn công tử với ông tiếp tục

Thương đội chính tả xong hữu đụt

Đạn quân thù bắn gục thảm thương

Đề Đốc Văn thác chốn sa trường

Cố đau đớn lòng thương nghĩa sĩ

Đề Đốc Trung xót lòng ứa lụy

Quyết trả thù sẽ thí liều thân

Pháp tràn vô trận chiến quây quần

Dùng gươm giáo không phân thắng bại

Thật cuộc chiến rất là lợi hại

Lớp súng đồng thêm lại giáo gươm

Nguyễn Kế Trung gặp Pháp hườm hườm

Hạ mấy đứa, buông gươm rồi thác

Vì súng đạn ở xa nó khạc

Nên phải đành chịu thác mà thôi

Đội nhất năng thấy thế không rồi

Hỏa mai cũng bắn thôi loạn đả

Bọn giặc pháp bị thương bị ngã

Quân ta mà lăn xả giáo thương

Cận chiến nhau giữa chốn sa trường

Cậu Tư rủi bị thương té quỵ

Bởi thất thế bị Tay ác quỷ

Bắt cậu rồi đồn lũy xông vô

Lúc rối ben xông phá trận đồ

Đức Cố lạc biệt vô âm tín

Dầu thất lạc từ xưa dấu kính

Nay không tường ông định ẩn đâu

Thương Cậu Tư bị bắt dãi dầu

Cậu quyết định không đầu Pháp tặc

Nhiều binh sĩ cũng là bị bắt

Thấy cậu mà nghèo ngặt đau thương

Bàn cùng nhau thà thác chiến trường

Hơn bị bắt thọ vương đau khổ

Nhắc bà Cố, Cậu Hai thượng lộ

Lòng ngại nghi gian khổ đến rồi

Mấy hôm sau bà, cậu đang ngồi

Có tin báo việc thôi nguy cấp

Trình mọi việc trước sau thâu thập

Cậu với Bà cấp cấp mau đi

Rời nơi đây chớ khá duy trì

Vì trận chiến cơ nguy tan rã

Bà với cậu nghe phân luỵ hạ

Nơi chiến trường ông đã vẹn trung

Còn Cậu Tư trong bước đường cùng

Giặc bắt được kiết hung nào rõ

Bà với cậu nghe phân cạn tỏ

Bà viết liền thơ ngõ sai đi

Dạy cậu Tư chớ khá duy trì

Không trốn được, thác đi cho vẹn

Đừng lần lựa chớ nên hứa hẹn

Gương anh hùng phải vẹn hiếu trung

Rủi xa cơ trong bước đường cùn

Đừng quí tử, mất trung mất hiếu

Thơ ít chữ con nên rõ hiểu

Chớ lưu truyền nhơn tiếu hậu lai

Biết hiếu trung mới gọi anh tài

Quên nghĩa cả có ai thương mến

Nay mật thư mẹ đà gửi đến

Con dao này mài mễn chi đây

Kẹt mấy anh chiến sĩ trong nầy

Ta nên cũng cho hay định liệu

Các chiến sĩ cùng hòa nhạc điệu

Công tử mà định liệu tôi theo

Đồng cùng nhau kẻ láy người lèo

Xông thuyền lướt, tròn theo tổ quốc

Thân tuy mất danh truyền chẳng mất

Cậu Tư mà quả thật hùng anh

Nào vợ yêu chức tước sẵn dành

Cậu gạt bỏ nêu danh nghĩa sĩ

Cậu hổ phụ tử lai nối chí

Long mẫu nào chẳng trổ long nhi

Tiếng ngàn năm ai chẳng kính vì

Gia đình Cố ít khi có được

Ông với bà đầy lòng yêu nước

Con cháu đồng mực thước y khuôn

Lòng yêu dân lãnh lấy vai tuồng

Chống xâm lược qua truông khổ não

Dạ chí dốc lo trừ giặc bạo

Sá thân mình lo báo non sông

Tu quốc vương con cháu vợ chồng

Người quí tử khó trông mong được

Xét cho kỷ ông bà đại phước

Nên gia đình mới được nối theo

Có mấy ai cam chịu ngặt nghèo

Theo cái chết không theo danh lợi

Thà rằng thác được đời khen ngợi

Sống đê hèn quyền lợi ích chi

Chí cậu Tư dễ có ai bì

Thác mà được danh ghi muôn thưở

Sống phi nghĩa sống là sống đỡ

Thác anh hùng muôn thuở danh bia

Đây nhắc qua bà cố đầm đìa

Hay tin cậu đứt từ đoạn ruột

Tuy đau đớn chẳng qua thời cuộc

Hoàn cảnh này phải buộc chia ly

Chí hiên ngang hiếu tử dễ gì

Con làm được mẹ ghi cho đó

Nỗi đau đớn trước sau dòm ngó

Ông ly trần con bỏ ra đi

Cảnh đau thương xa cách ly kỳ

Bà sau khỏi lâm ly buồn tuổi

Cậu Hai rất đớn đau an ủi

Thương mẹ già sợ rủi điều chi

Gượng làm khuây khuyên mẹ nên tùy

Chớ riêng cậu đứt đi từng đoạn

Vì thương mẹ cậu đành giả dạng

Đâu lúc nào quên lãng cha con

Kêu mấy cô cậu dặn theo kèm

Theo cùng mẹ như kem mới được

Mấy em phải đổi thay sau trước

Theo mẹ già để được giải khuây

Có mấy em hầu hạ đủ đầy

Niềm an ủi giải khuây cho mẹ

Nghe cậu dặn mấy cô nhận lẹ

sát theo bà thỏ thẻ như ru

Nào truyện thơ, sách vở ân thù

Đời và đạo, trí ngu luận biện

Thay và đổi cô Ba đủ chuyện

Hết chuyện này luân chuyện tích kia

Có một hôm bà Cố ủa kìa

Bây nói tích nọ kia mới nhớ

Đây cũng đáng may mà nhắc nhở

Không quên rồi lỡ dở việc hay

Việc hứa hôn cũng việc lâu dài

Nay mật tính cho hay mới được

Viết thơ gấp chớ nên lần lượt

Phải mượn người đem được báo tin

Nếu chậm đi e có lỗi tình

Tuy lời hứa đinh ninh ghi dạ

Bà nhớ lại trước kia cũng đã

Hứa sau này nghĩa cả thông gia

Thương gái ngoan bà định dâu bà

Hay đâu nỡ cầu hoa gãy nhịp

Dạ chí dốc trước sau sum hiệp

Vì cơ trời khủng khiếp xảy ra

Chữ ưu quân, con biệt mẹ già

Câu ái quốc, chồng xa cách vợ

Tin mật báo chị anh chẳng nở

Cùng trẻ thơ bở ngỡ khôn lường

Vì hiếu thân lưỡng mộ xâm thương

Gìn thủy thổ hai đường cách biệt

Kính anh chị với niềm tha thiết

Cho trẻ hiền tùy việc xuất gia

Tuy ngày nay xa cách hai nhà

Lòng chung thủy xem ra như một

Gửi anh chị tỏ tường khúc đợt

Với dâu hiền cạn thốt lời phân

Tuy ngày nay núi sở non tần

Cơ trời khiến xoay vần sẽ hiệp

Dầu hai trẻ cầu ô gãy nhịp

Nghĩa cựu tình trọn kiếp nào phai

Chữ nam mô sum hiệp có ngày

Câu đạo lý đừng phai tấc dạ

Chớ vội thấy lũy thành xiêu ngã

Mà buôn lèo toan thả thuyền khơi

Lo chí tu phải ráng trọn đời

Đừng thoái thoát buôn lời đạo đức

Ý chưa cạn tờ mây một bức

Anh chị cùng hiền tức khán tri

Nhận được thơ tỏ nỗi ly kỳ

Đức Bà Cố tường tri mọi việc

Mợ Tư luống lâm ly thống thiết

Nghe mẹ chồng sự thiệt tình phân

Trách gì đâu dang dở tấn tần

Chàng bao nở cách phân ly biệt

Mợ vọi tả hồi âm cho biết

Nỗi đau lòng thống thiết chia ly

Đường xa xuôi con trẻ cúi quỳ

Cầu hạc táng linh quy cha mẹ

Kính cha mẹ thứ tình con trẻ

Xin lạy chàng, thỏ thẻ lời phân

Hỡi chàng ơi, sau lắm vô phần

Lời thệ hải chưa phân cho cạn

Nay chàng sớm uyên ương lẻ bạn

Bỏ mẹ già chưa hạn nắng sương

Ai xui nên lắm cảnh đoạn trường

Cha Thiên các nhứt phương mẹ thảm

Trời thanh bạch coi như ảm đạm

Thiếp nhớ chàng luỵ thảm nào ngưng

Chàng ra đi thiếp chẳng đặng đừng

Câu hiếu đạo ưu quân là phận

Lòng muốn trách trách không muốn giận

Xét cho chàng bổn phận mày râu

Trước bàn linh thiếp nguyện cuối đầu

Chàng dầu mất thiếp đâu dám mất

Trên đính ước nhận trao kỷ vật

Thiếp với chàng gia thất đã nên

Trách gì đâu chẳng trọn chung mền

Cắc cớ bấy không nên cùng gối

Đồ kỷ vật ấp yêu sớm tối

Của hỡi chàng chàng vội đi đâu

Đau đớn thay lỡ mối tình đầu

Phần nhi nữ giữ câu bất nhị

Lẽ thì phải trách chành chẳng nghĩ

Bởi hồ cầm sở dĩ đoạn tơ

Khép phòng xuân thiếp nguyện trọn thờ

Thân tuy cách lòng tơ chẳng mất

Kính cha mẹ con trình sự thật

Xin thường nhìn chánh thất tùng phu

Phận dâu con chẳng trọn đền bù

Câu thần tĩnh thay phu là đạo

Đường vạn dậm, thứ tình dâu thảo

Chẳng qua là lễ giáo khuê môn

Hỡi chàng ơi đêm vắng mộng hồn

Còn tưởng thiếp, hoàng hôn cho gặp

Nương giấc mộng tỏ lời cao thấp

Tiếc gì chàng bất cập ra đi

Đau đớn thay chẳng một tiếng gì

Gọi từ giã ra đi vĩnh biệt

Tình chồng vợ, trách chàng cay nghiệt

Nghĩa cao dày, em biết nói sao

Chàng giữ câu trung hiếu nan đào

Phần thiếp phải sửa trau ba phận

Buồn nguyệt lão trớ trêu lận đận

Trách tơ hồng vương vấn chẳng săn

Xui khiến chi lỡ mối xích thần

Se sao lại chẳng săn mối chỉ

Tuy dầu vậy, thiếp nguyền chung thủy

Mong cho chàng hiểu ý dạ em

Nhận thơ dâu, Bà Cố ước rèm

Trao cô, cậu, anh, em cùng hãn

Bà xem thơ bỗng nhiên xuất hạn

Thương dâu hiền, vắng dạng hiếu nhi

Vừa nguôi ngoai, bỗng lại ly bì

Mấy cô, cậu xiếc chi khuyên dứt

Lời dâu thảo gan xào ruột đứt

Nghĩa gia đình căm tức từng cơn

Lòng đau đớn dạ luống căm hờn

Thù Pháp tặc ỷ cơn sức mạnh

Dầu dạ sắc, gan đồng cũng chạnh

Sao khỏi phần cám cảnh thê lương

Đau đớn thay, gãy gánh cang thường

Phần cha mẹ nghĩ thương hai trẻ

Cám tủi hạt thôi đành chia rẽ

Thương cho mà con trẻ rẽ tơ

Nỗi gái trinh, dâu thảo đợi chờ

Biết bao thưở mối tơ sum hiệp

Thương liệt nữ cam rồi một kiếp

Tiếc anh hùng gãy nhịp cầu ô

Vì trung quân bảo trọng cơ đồ

Chống xâm lược, ô hô gãy gánh

Người trung nghĩa tránh đâu dễ tránh

Đấng anh hùng di cánh làm gương

Bực trượng phu sự thác là thường

Người quân tử nêu gương nghĩa sĩ

Theo hầu mẹ, cậu hai than thỉ

Kính mẫu từ xét nghĩ, buồn chi

Thầy cùng cha lúc trước nói gì

Muốn tu niệm sá chi thân xác

Tuy hoàn cảnh gia đình tan nát

Tu đây là gánh vác non sông

Tu quốc vương, tu phải gánh gồng

Cha em vậy là xong bổn phận

Lo cho mẹ nay còn lận đận

Chưa biết mà cơ cẩn về sau

Con hằng lo chưa biết cách nào

Đợi thời cuộc lâu mau chưa rõ

Cha lúc trước có lời phân tỏ

Dặn con mà khai ngõ láng linh

Chổ đó sau sự nghiệp ráng gìn

Dặn con phải đinh ninh tấc dạ

Nay Pháp tặc chúng còn truy nã

Phải đợi thời thong thả về lo

Nhớ lời ghi trọn nghĩa thầy trò

Nên cha phải ra lo bổn phận

Thầy đã biết trước sau thời vận

Gia đình mình lận đận mà nên

Thầy dạy cha phải ráng chí bền

Sau mới được làm nên Phật thánh

Thầy đã dạy làm y, há tránh

Đấng anh hùng phải gánh non sông

Dầu chẳng mai xa cách vợ chồng

Đền nợ nước cho xong đạo cả

Điều cay đắng Phật mà nhồi quả

Trả xong rồi thong thả về tiên

Kính mẫu Thân, dẹp gác buồn phiền

Lo niệm Phật cho yên bổn phận

Dầu vạn sự chẳng qua thiên vận

Đã tu hành lận đận đừng than

Mỗi việc chi có lớp có màn

Trên trời Phật đã toan sắp đặt

Nay còn phải ngừa quân Pháp tặc

Nó truy tầm gay gắt lắm thay

Phải ẩn nương chờ đợi qua ngày

Chừng thời cuộc đổi thay sẽ tính

Nói là nói cậu hai làm tĩnh

Nôi đau lòng dấu kín nơi tâm

Cậu hằng lo giấu kín âm thầm

Thù xâm lược quyết tâm phải trả

Vì thời thế cơ binh tan rã

Chưa phục thù, chưa thỏa lòng trung

Chữ hiếu thân trùng bước anh hùng

Nguyễn Trung Trực hiếu thân khó vẹn

Cậu vì mẹ cậu đành phải hẹn

Tầm kia còn làm kén nên tơ

Mẹ còn đây ta phải đợi chờ

Thù cha đó ngó ngơ sau được

Cậu lập chí chẳng sao thời trước

Chống quân thù xâm lược phải cam

Nhưng giờ đây chưa thể ra làm

Vì thế nhược phải cam nằm chịu

Phần bên cạnh mẹ già liệu điệu

Tạm ngưng dừng vì hiếu từ thân

Điều phụ thân giao phó cũng cần

Về bổn Láng gom lần mở đạo..

Nam Mô A Di Đà Phật

Hết

***********************************************************************

NỐI TIẾP CUỐN TRI LAI BỬU TÍCH

CỦA PHẬT THẦY TÂY AN

. xin nhắc qua phần cũa cậu hai

Lòng lo lắng hàng ngày ngưởng vọng

Lời cha dạy rất nên quan trọng

Phải lo lường qui thống về sau

Nên trình qua lời mẹ thể nào

Cho rõ nổi thấp cao mọi việc

Tính ý mẹ rồi ta mới quyết

Cầu xin vào mọi việc trình phân

Lời cha xưa con nhớ nên cần

Nhờ lịnh mẹ dạy phân mọi lẻ

Con bổn phận khai thông mở ngõ

Kính mẫu từ việc ấy thế nao

Tính ý qua mẹ định lẻ nào

Bà Cố đáp tính sao cũng được

Nhưng thưa mẹ muốn đều này trước

Phần của con lảnh lấy vay tuồng

Mẹ đồng ý đâu buồn cha được

Vì theo con muốn điều nầy trước

Chú hai người có được huệ linh

Con một phen đến chú mà trình

Nói rõ việc mà xin ý kiến

Bà và cậu bàn phân luận biện

Rất hiệp đồng ý kiến cùng nhau

Để mấy cô nhà cũng chẳng sau

Cậu còn đợi trước sau cho rõ

Anh mất việc mấy em dòm ngó

Theo mẹ hiền đừng có đi đâu

Phải sớm hôm ứng thỉnh quạt hầu

Anh yên trí không lâu về tới

Đi dò tắc đường xa diệu dợi

Mẹ ở nhà đừng đợi đừng trông

Con ra đi con cũng nóng lòng

Ở dài bửa việc xong về tới

Con chỉ ngại đường xa diệu vợi

Xin mẹ đừng chớ đợi nhọc lo

Thần mấy em anh đã dặn dò

Phải ghi nhớ mà lo cho mẹ

Cậu từ giả dặn dò cặn kẻ

Sáng mai nầy chắc lẻ con đi

Mấy ngày qua như đã hẹn kỳ

Ghe đến bến cậu đi thăm hỏi

Bước lên bờ xa xa thấy vội

Cậu định là lại hỏi trước sau

Chưa đến nơi ông ấy lại chào

Cậu ngơ ngẩn ý sao ông biết

Ông Hai tới cậu nhìn quả thiệt

Ý sao mà chú biết cháu lên

Ông bắt tay nhờ chú chí bền

Chiêm bao thấy cháu lên mấy bửa

Có nhiều việc lạ kỳ hơn nữa

Cho thấy điềm ích bửa đi ngay

Cháu lên đây chèo chống mấy ngày

Có trên trước cho hay chú biết

giờ chú đón cháu lên có việc

Chú nói chừng coi biết hay không

Cháu vì lo nên cháu nóng lòng

Anh dặn bảo phải xong mọi việc

Theo chú thấy cũng là cần thiết

Nhưng sớm là có việc về sau

Máy Thiên cơ họa phước non đào

Người bị nạn trốn đâu khỏi nạn

Châu Văn Vương bài xem bói hỏm

Nhưng cũng đành thọ nạ bảy năm

Cháu đến đâu xin việc âm thầm

Trước viếng chú sau xem ý kiến

Cháu cùng chú đã là luận biện

Tính cất chùa là chuyện dài lâu

Thôi đêm nay để chú xin cầu

Cầu Phật gián việc đâu mách bảo

Cầu được mình cháu hay đã thạo

Việc của mình ai bảo chú hay

Mà trước sau việc dắn việc dài

Chú biết rỏ chẳng sai một việc

Vậy mà chú đã mà huệ thiệt

Nên việc gì chú biết lảo thông

Việc thiên cơ bí hiểm để lòng

Phần linh tánh khó trông ai được

Người tu niệm ai ai cũng ước

Ước cho mình phải được số phần

Ngặt về ta chưa có nhất tình

Đạo mà được tinh minh đâu dể

Thôi tạm gát tôi xin tiếp kể

Ông hai rằng có thể cũng xong

Cháu lên đây cháu rất nóng lòng

Để một lác cháu trông cho biết

Nhờ ơn Phật chú đây nói thiệt

Cọp ở rừng chú thuyết nó nghe

Một lác đây nó xuống cã bè

Rồi chú dạy nó nghe cho thấy

Chừng cọp xuống thình lình ai nấy

Đều hết hồn ai nấy hải kinh

Mấy người đi theo cậu dựt mình

Đều hoãng sợ thất kinh muốn chạy

Cọp kéo vô ông dạy đứng hầu

Rồi quỳ xuống cuối đầu chào khách

Cọp là chúa sơn lâm lối phách

Ý sao mà biết cách lễ nghi

Ông nói ra răng rắt đều quí

Xong rồi mộp đứng đi lại biểu

Đồng đứng dậy bước đi riêu riếu

Đâu như mèo phải chịu hiền lương

Cũng có khi biến hình như thường

Vằn, đen, trắng khoan hường cũng có

làm ai nấy phải đều cũng ngó

Rất lạ thường dễ có nào đâu

Thấy dể thương cậu lại vuốt đầu

Nằm mộp xuống xuôi râu mà chịu

Cọp thứ dữ dể gì ai biểu

Đâu như mèo mà chịu hiền khô

Gập người ta là chúng lại vồ

Cọp mà sợ Nam Mô mới lạ

Ông Hai dạy cho ra thong thã

Ngoách đuôi mà quài quả kéo ra

Ai có nên suy nghĩ coi là

Cọp mà sợ xét ra khó hiểu

Như ông Hai cọp mà mới chịu

Chớ người thường có biểu được không

Bực Thánh Tiên cọp mới phục tùng

Người thế tục dể trong nó phục

Ông và cậu luận bàn tiếp tục

Cậu thưa rằng hiền thục quá hay

Dể nào đâu ai có biết tài

Mà khắc phục cọp nay nó sợ

Ông rằng mới lúc đầu gay trở

Nhờ Chư Thần giúp đỡ mới xong

Dầu việc chi cố chí bền lòng

Cùng quyết dạ dày công mới được

Thôi tạm gát việc này sơ lược

Lo tối mà cầu phước Phật Ban

Vậy đêm nay qua quả sẳn sàng

Thành tâm kỉnh Phật sang hóa hiện

Tối đêm ấy đồng ra chánh điện

Cậu Phật mà ứng hiện chứng minh

Cậu và ông tịnh toái nhứt tình

Chẳng mấy lúc thình lình chiếu diệu

Ai nấy cũng đều không rỏ hiểu

Hào Quang gì chiếu diệu sáng trưng

Mấy người đi theo cậu ngập ngừn

Lòng hồi hợp sáng trưng tối mắt

Chừng một lác hào quang dứt tắc

Thật dể gì rất ngạt khó tri

Kẻ phàm phu có hiểu việc gì

Ông Hai nói tiên tri kể lại

Ấy là Phật Quan Âm Nam Hải

Ứng hiện mà chỉ dạy cho ông

Cậu và ông vì có thành lòng

Thần vế chứng dạy trong đôi chúc

Về máy tạo nhớ tường trong đục

Cháu nhớ lời di chúc thời lo

Cảnh Láng Linh là chổ bến đò

Chứ gập phải gay go ráng chịu

Phật sắp đặt rồi sau sẻ hiểu

Muốn tu hành phải chịu đắng cay

Lớp tuồng tuy lở dở chờ ngày

Nên cố gắn sẻ thay chung cuộc

Bịnh dầu nặng xong nhờ có thuốc

Phải kiên trì bỏ cuộc không nên

Cháu chủ trương phải ráng chí bền

Là bổn phận ý trên Phật định

Phật đã dạy cháu nên bình tỉnh

Ráng dưỡng lòng mà tính cho xong

Nơi Láng linh cháu phải nối giồng

Anh cặn dặn cháu trong cơ mật

Long Châu Tự sau này có Phật

Tạm bây giờ sau cất lầu chuông

Phần cháu đây lảnh lấy vai tuồng

Nhưng phải chịu qua truông để cất

Đều cơ mật dể ai rõ thấu

Láng Linh là cơ hậu ngày sau

Công Phủ đây người có biết nào

Khắp cả nước nơi đây chốn cũ

Ngày chung cuộc nói ngày qui tụ

Phật Tiên Thần tân cựu đều lo

Tam giáo chung lưu chuyển hẹn hò

Giúp sanh chúng chung lo nguơn thượng

Đến chừng đó Phật Tiên ban thưởng

Người tu hiền được hưởng muôn thu

Phần cháu đây báo đáp đền bù

Anh trở lại xuân thu Phật lập

Đến chừng đó có ngăn có nắp

Không còn người cao thấp tranh đua

Hết kẻ hung trở vở nịnh lùa

Mười tám nước có vua bình trị

Thôi tóm tắt cháu về xét nghĩ

Nhớ những lời trình tố phước hay

Anh ra đi chứ cũng biết ngày

Giờ vắng dạng chiều mai cũng gập

Chị và cháu vung trồng bồi đắp

Sớm muộn rồi sẻ gập lại anh

Miễng là lo công việc hoàn thành

Lưu hậu thế rạng danh bổn láng

Dẫu cay đắng chớ nên chán nản

Phải bền lòng dã dạng cho qua

Bổn Láng sau sự nghiệp cửa nhà

Chúa công phủ vào ra lui tới

Trong bổn láng là làng Hưng Thới

Đất nước mình quyền quới nơi đây

Ấy lời ghi của Phật của Thầy

Rằng chốn củ nơi đây là gốc

Về linh tính cháu đang chí dốc

Nay cất chùa lưu gốc về sau

Đời loạn ly nhiều sắc nhiều màu

Người tu niệm biết sau mà chọn

Lời anh dặn cháu lo cho trọn

Phải lập chùa chờ đón người tu

Đời hạ nguơn tà chánh lu bù

Đâu đâu cũng rằng tu rằng đạo

Ra nhiều mối mở mang tôn giáo

Mượn danh từ rằng đạo Bửu Sơn

Lại xưng mình chẳng có ai hơn

Làm dân chúng phải cơn lầm lạc

Thương cho những tu hành dốt nát

Tôn bướm càng lầm lạc nào hay

Việc cháu lo là việc lâu dài

Đó là để hậu lai làm gốc

Và sau ấy nơi nầy lừa lọc

Muốn tu hành tầm gốc mà phăng

Nên lời xưa thường có nói rằng

Về bổn láng là căn của Phật

Đâu đâu cũng là trời là đất

Sau gọi rằng đất Phật Láng Linh

Bởi Phật ghi ai có nhất tình

Hướng về gốc Láng Linh công phủ

Vùng bổn láng mà ai vong phụ

Tứ Trấn ngày có đủ âm binh

Dầu muốn vô ngày chẳng nhận nhìn

Thì sẽ có âm binh nã tróc

Đến chừng đó mật tình than khóc

Bởi tại mình phụ gốc bỏ căn

Lời Phật khuyên tại ý chẳng bằng

Không tin tưởng dạy răng mới phụ

Thôi chú nói bao nhiêu cũng đủ

Phần cháu là quy tụ long châu

Cháu về thưa với chị đuôi đầu

Kính thăm chị một câu an lạc

Cháu cứ giữ lời anh ký thát

Dầu sau này tan nát còn căn

Cậu vòng tay bằng mới thưa rằng

Phần trách nhiệm giữ căn là cháu

Trình cùng chú cháu xin chu đáo

Dầu cách nào giữ đạo làm con

Cha cháu xưa dặn phải làm tròn

Nay chú nhắc là con bổn phận

Nhờ ơn Phật đêm nay chỉ dẫn

Chú truyền lời nầy phận cho con

Mấy ngày qua công việc đã tròn

Xin lịnh chú sáng con về gấp

Qua mấy bửa mọi điều thu thập

Cháu xin về trình gấp mẹ hai

Việc xuống lên khó nổi hẹn ngày

Giã từ chú chúc may vạn hạnh

Cháu vẫn biết lập chùa giã cảnh

Có chùa chuyền mới hạnh người tu

Phận cháu lo bồi đắp đền bù

Giử căn gốc việc tu Thầy dạy

Thưa với chú cháu xin trở lại

Nếu trể là mẹ phải đợi trông

Rồi xuống ghe nhớ nước xuôi dòng

Chẳng mấy bửa vội trông đến bến

Lên trình mẹ rằng con về đến

Bà Cố mừng rời bến lâu mau

Cậu rằng thưa rời bến con vào

Được thăm mẹ âm hao sức khỏe

Con ngồi xuống bày phân cạn kẻ

Chú Hai mà sức khỏe thế nao

Và trước sau công việc thể nào

Con tường tận âm hao mẹ rỏ

Cậu bèn mới trình phân bài tỏ

Chú hai mà nói rỏ thấp cao

Chú dặn con bất cứ việc nào

Đều do Phật chớ nao núng dạ

Cậu còn thuật qua điều quái lạ

Cọp ở rừng chú đã dạy nuôi

Chú kêu vô cã lũ cã nuồi

Con nào cũng quyến đuôi mộp mộp

Dễ nào có mấy ai nuôi cọp

Chú biểu quỳ nằm mộp êm ru

Thiệp mới hay cọp sợ người tu

Con lại vuốt êm ru cả thảy

Chú ra lệnh không con nào cải

Biểu việc nào cũng phải làm theo

Thật hiền khô chẳng khác chi mèo

Chú ở đó Miên theo nó sợ

Bà Cố nói người thường bao thuở

Bực Tiên Thần cọp sợ cọp nghe

Cậu mừng con lúc trước đâu dè

Nay gặp chú thấy nghe tỏ rỏ

Xin thưa mẹ chú đà bày tỏ

Việc cất chùa chú có dặn con

Giờ cũng nên lo lắng cho tròn

Đức Bà Cố mừng con liệu tính

Cậu mừng mẹ cũng là ý định

Chẳng mấy hồi con tính là xong

Miểng là cho hương chức vừa lòng

Mời Cã Chã tính xong mọi việc

Phải nói hết việc mình cho biết

Coi nhớ người tính việc nầy sao

Cậu mừng con mời mấy ông vào

Rồi sẻ tính đổi trao ý kiến

Mẹ đồng ý con lo công chuyện

Có đông người lại đến thăm con

Để con ra bàn tính cho tròn

Họ đồng ý giúp con mọi việc

Cậu trình mẹ con ra thưa thiệt

Cùng đốc vô không chút thối lui

Vái trời độ êm xuôi mọi việc

Phần hương chức nghe mời vô riết

Cã tin mừng có việc mời ta

Cậu trước kia cậu có dặn là

Khi có việc gọi ta phải đến

Tuy chủ cã nhưng lòng kính mến

Lịnh cậu là vô đến liếng tay

Cã chủ vô thưa với chủ rày

Rằng có việc trình bày cho rỏ

Cậu mừng nói, uống rồi sẻ tỏ

Mời mẹ mà cho có sẻ phân

Thỉnh bà ra ai nấy ân cần

Cậu Cã Chủ bình thân kính bái

Đức Bà Cố ra lời phán dạy

Mừng hai người miển bái ngồi đi

Chủ Cã lo chưa biết việc gì

Bà chẩm rảy một khi bày tỏ

Con tôi muốn hai ông giúp đở

Thấy việc này cũng khó lắm thay

Việc đến đây là việc lâu dài

Vì nó muốn lập ngay Bửu Tự

Đặng truyền nối bá gia gìn giử

Để sau này dự chử người tu

Mẹ con tôi ý muốn đền bù

Của Thầy Tổ công phu truyền lại

Ông nhà tôi có lời chỉ dạy

Rằng việc này trọng đại nhớ ông

Nhờ có ông giúp dùm mọi việc

Việc phép tắt phải là sai thiệt

Kính nhờ ngài giúp việc dùm tôi

Ông Cã kính chấp tay thưa lại

Như việc nầy muốn được cho xong

Theo ý tôi cũng phải vừa lòng

Phần Ông Chủ đứng trông phép tắc

Hương Chủ nhà mừng lo sấp đặc

Tôi sẵn sàng phần phép là tôi

Lập chùa xong bá tánh rất vừa

Đồng lui tới sớm trưa thọ giáo

Bà và cậu phổ truyền nhắc đạo

Nối theo Thầy lập giáo Tứ Ân

Khắp các nơi bá tánh xa gần

Đều kính mến đức ân của cậu

Đây xin nhắc Đức Bà noi dấu

Việc mối giềng để cậu trông coi

Bà dặn qua mọi sự hẳn hoi

Cậu bổn phận giử coi nối chí

Nhằm năm ấy là năm canh tý

Bà đã già chắc ý bà đi

Bà hình như linh tánh báo kỳ

Nên bà đã thức tri mọi việc

Bà kêu cậu bà phân cho biết

Quan Âm đà tỏ việc thiên cơ

Mẹ toã ra để lại ít tờ

Lưu hậu thế thiên cơ của mẹ

Trong giấc mộng Quan Âm cận kẻ

Gieo mối giềng cho kẻ trông coi

Rằng nơi đây rầy dựng giống nồi

Phần con phải trông coi gìn giữ

Chùa công phủ ngày sau Phật ngự

Nơi láng bà tích trử người tu

Tuy ngày nay khuất lấp lu bù

Sau Phật sấp người tu mới ở

Chừng ấy mới biết là hay dở

Ở bây giờ ở đở mà thôi

Phật về phân công việc mới rồi

Nơi Bổn Láng là nơi Phật định

Mẹ nói trước con đừng bình rịnh

Song Ngũ nầy mẹ tính về tiên

Đức Quan Âm rằng mẹ tu hiền

Nay mảng quả về Tiên rời tục

Con ở lại hởi còn một lúc

Việc miểu chùa qua lúc đắng cay

Nghe bà phân cậu rất châu mày

Long ngũ nhựt tính nay mấy lác

Cậu nghe mẹ lời phân giác đác

Quả như lời dạ mát biết bao

Mẹ về Tiên ta nở dạ nào

Vì thiên số biết sau cải được

Mừng vì mẹ Phật cho biết trước

Đâu dễ nào có được hay sao

Cha mẹ ta về chốn Thiên tào

Nhờ đạo đức mới cao quả vị

Mẹ đã dạy phần ta chuẩn bị

Lo giữ gìn kim chỉ về sao

Cậu rằng thưa mẹ dặn lẽ nào

Con đâu dám trước sau quên lãng

Thiên số định đâu nào quá hạn

Ngày mùn năm Phật giáng kiết tường

Tình mẫu thân con gát niềm thương

Kính bái mẹ lên đường Phật cảnh

Nói lã nói cậu sau khỏi chạnh

Nỗi đau lòng cho cảnh chia ly

Ngày mùn năm quả thật đúng kỳ

Rằng thiên số quả y Phật định

Bà kêu hết nữ nam bình tỉnh

Để cho bà yên tịnh bà đi

Dặn bá gia bổn đạo nương tùy

Rán chạm dạ lời ghi của Phật

Chùa công phủ lầu chuông Phật cất

Ai tu hành là Phật độ cho

Nơi láng linh là chổ hẹn hò

Long Châu Tự của kho chẳng thiếu

Lời ghi ấy Phật cho rỏ hiểu

Nay giã từ đại tiểu tường phân

Khuyên nữ nam hảy rán ân cần

Bà giã biệt bà phân cho biết

Bà đó lượt ít phân sự việc

Bà gia đều thiết thiết tư tư

Đồng quỳ nhau bái biệt giã từ

Bà ban lại phước dư bá tánh

Trong bổn đạo mỗi người cám cảnh

Cảm đức Bà nổi chạnh lòng thương

Nghe bà phân bá tánh đoạn trường

Đều xót dạ mến thương chẳng xiết

Đúng giờ ngọ mùn năm rỏ thiệt

Bà vào phòng cho biết bà đi

Khắp bốn bên nam nữ đều quì

Cậu đứt ruột chia ly bóng mẹ

Bà nằm xuống từ từ thở nhẹ

Cậu quạt hầu kê khẻ nghe hơi

Đang sáng trong bỏng lại tối trời

Mây vần vũ hương thơm bát ngát

Cậu cho lệnh đốt đôi hồng lạp

Đem vào phòng đặng thấp sáng ra

Có vần mây bay xuống nóc nhà

Làm tối mịch xét ra khó hiểu

Rồi một lúc hào quang chiếu diệu

Khắp nơi phòng báo hiểu muối hương

Cậu kề tai bà đã lên đường

Nghe dứt thở hương thươm ngọt ngào

Điều sớm tối đổi thay mấy lúc

Ấy là giờ cởi hạc qui Tiên

Cậu đau đớn ly cách mẹ hiền

Lo tống táng bà yên một giấc

Kể từ ấy hằng tâm vái Phật

Vái ông bà phưởng phất nhàn du

Nhớ cậu tư tử tiết trong tù

Thương cậu bảy ngàn thu vĩnh biệt

Sáu huynh đệ chia ly thảm thiết

Còn bốn người phần việc cậu lo

Chử quyền huynh cậu lảnh vay trò

Tam nử muội cậu lo diều dắt

Bề gia đạo khó mà sắp đặt

Thôi việc này tóm tắt dừng đây

Nhớ lời ghi của Phật của Thầy

Cùng cha mẹ nơi đây phú thác

Cậu lắm lúc cũng là dào dạt

Nhớ cảnh lòng tan nát lòng đơn

Bởi do thiên đâu dám phiền hờn

Có dày dặn rõ cơn thiên mạng

Điều thiên số chớ cơn mảng hạn

Tôn tẩn mà còn mán họa sâu

Xét đến đây cậu gát cơn sầu

Lòng tu niệm đến đâu cũng được

Người chí cả lo gì họa phước

Muốn tu hành phải vượt cho qua

Có một hôm xảy đến vậy mà

Sáng ngày ấy cậu ra đưa võng

Bõng tự nhiên trong lòng biến động

Bất thình lình cậu vọng hai chơn

Người trong chùa không rỏ nguồn cơn

Bèn báo động thiệt hơn cho biết

Trong bổn đạo khó tường hư thiệt

Xúm lại mà cho biết hỏi thăm

Hai gót chơn cậu dậm rầm rầm

Chưa ai dám hỏi thăm chi cả

Thấy việc vậy mới bàn vội vã

Đem lót mềm con đã ra sau

Sợ hai chơn cậu có bề nào

Đở hai gót rồi sau sẻ tính

Tưởng một lúc cậu mà sẽ tỉnh

Thấy từ từ cậu định ngã lưng

Đỡ cậu lên xúm lại kêu chừng

Cậu khoác khoác ngã lưng xuống võng

Anh em thấy cho là quan trọng

Bồng lên gường để võng được đâu

Cạo gió cho cậu lại lắc đầu

Anh em chẳng biết đâu mà tính

Kẻ cầu nguyện người thời để thỉnh

Nào thuốc phù được định uống vô

Người tới lui xạo sự rầm ồ

Nào phù thuốc đem vô cho cậu

Không hiểu ý cậu mà ra dấu

Anh em nào có thấu nguồn cơn

Xin quẻ coi cho rõ khứ huờn

Gieo tiền xuống ráo chơn đều ngửa

Quẻ tốt nhất quẻ nào hơn nửa

Nhưng nửa ngày mà chửa bớt chi

Không lẽ ta để lại ngồi lỳ

Trước đông quá coi chi cho biết

Anh em tính xong rồi cứ việc

Tổ chức người đi riết cho mau

Rước thầy qua thầy mới bước vào

Bèn chuẩn mạch có sau đâu bịnh

Vì sao vậy việc này phải tính

Cầu bà về coi bịnh gì đây

Cầu bà lên bà nói như vầy

Chờ thăm hỏi đông tây mới rỏ

Bà là bực siêu phàm sáng tỏ

Xin nhờ bà chỉ ngõ dùm cho

Bà rằng ta cũng sẽ lần dò

Và tìm kiếm phải cho ra mối

Êm một lác đồng cười vang vội

Kính xin bà tiếp nói cho nghe

Bà thuật qua bà cũng không vè

Đi bốn cỏi mới nghe tin được

Đức Phật Cậu là người đại phước

Đi giáp vòng mới được nghe tin

Nào Thủy Tề Diêm Chúa Thiên Đình

Qua cỏi Phật nghe tin mới rỏ

Cậu chẫu Phật để nghe nầy nọ

Qua ba ngày là rỏ kiết hung

Thưa sau bà chẳng hỏi cho cùng

Mà lại nói kiết hung mờ ám

Bà trả lời ý ta đâu dám

Ta ngoại tà được tạ đến đâu

Bực chánh chơn mới dám vào chầu

Nơi cửa Phật dể đâu được tới

Ta nghe ngóng bên ngoài chờ đợi

Chớ đâu mà tới được Phật sau

Thôi mách cho ta kiến xin chào

Cậu chẫu Phật có dau chi sợ

Nói vừa dứt xác liềng lại ợ

Vã xát trần ta trở về cung

Ngồi khoan tay, ai cũng nói cùng

Bà nói vậy kiết hung nào biết

Sành ngội đợi chờ xem sự việc

Chớ bấy giờ hết biết làm sao

Đồng bà nói có sao mà sợ

Tôi tin chắc là không phải dỡ

Bà nói rồi đừng sợ, đừng lo

Mỗi việc chi bà có dặn dò

Nên tin chắc đừng lo chi nửa

Ráng mà đợi một vài ba bửa

Nếu không thời cầu nửa mà coi

Ngày thứ ba sáng lại có mòi

Cậu mở mắt nhìn coi tỉnh táo

Từ nhỏ lớn nam nữ bần đạo

Rom lại cùng con cháu hỏi lia

Cậu đi đâu mà cậu mới vìa

Cậu ra dấu chỉ kia chén nước

Cậu thắm vọng hồi lâu nói được

Cậu thuật mà việc trước việc sau

Cậu đang đưa không biết ý nào

Như nằm ngủ chiêm bao ngó thấy

Chừng tới Phật mới hay việc vậy

Phật giản bày việc mấy thiên cơ

Có những câu chưa nói bây giờ

Cậu tạm gát nói sơ ít chuyện

Phật cho biết thiên cơ biến chuyển

Cuộc thế trần lắm chuyện sầu lo

Nói sơ đây Phật có dặn dò

Rằng Thiên định khó cho ai biết

Cậu bèn nói đây còn một việc

Cậu xét trần cho biết sống lâu

Có thời gian cậu chịu giãi dầu

Rồi trở lại ngồi câu thạch động

Bàn khẻ ấy qua ngày cũng sống

Để đợi thời ngưởng vọng Lang Tâm

Chốn non xanh phụng gáy cũng gần

Miền bảy núi đai cân áo mão

Nói việc ấy cậu khuyên bổn đạo

Ráng chuyên cần chu đáo việc tu

Cảnh lặng trong bỏng lại mây mù

Gây bảo tố người tu phải chịu

Cậu buồn dạ thiên cơ vị liểu

Phật mách rằng phải chịu gian truân

Cây muốn ngưn mà gió chẳng ngừn

Vì thời thế bởi chưng Phật định

Khiến nội bộ nhiều lần khó tính

Nổi bất hòa ổn định được đâu

Có lắm khi cậu phải lắc đầu

Lời hơn thiệt những câu oán giận

Năm Quý Sửu tháng hai một trận

Sáu Phẩm đánh gây hấn cuồng phong

Việc hơn thua uất ức đầy lòng

Cùng tư huyện hai ông cãi đã

Chiều hai mốt tháng hai gây họa

Hai người này ẩu đã cùng nhau

Tư huyện kia không biết ý nào

Ăn xương vịt trên cao thảy xuống

Việc vô tình hay là ý muốn

Sáu Phẩm bèn khòm xuống lượm lên

Luyện đầu tao mầy ỷ ngồi trên

Cha cũng chết đừng quên cho nhớ

Mầy đừng nói mầy rằng vô cớ

Liệng lên đầu tao nhớ rồi coi

Tư huyện ra cải dã hẳn hòi

Hai đàng muốn đánh thôi chẳng kể

Vì nội bộ sinh ra tác tệ

Sáu Phẩm làm để bể lớn lau

Chử thiên cơ ai có biết nào

Trời hừng sáng lính bao chùa hết

Bọn tây xuống bắt người ăn hết

Lại cự mà bắt hết tám ba

Lính bao quanh theo sát nó rà

Cậu khoát áo bước ra chẳng thấy

Nhờ Phật độ rõ mà thật vậy

Nếu không thời phải thấy trốn đâu

Cậu ra đi, Quí Sửu thảm sầu

Chín Bổn nói con trâu mang hoạ

Người không rõ câu này nghe lạ

Tại sao mà mang họa con trâu

Bực cậu đây còn chịu dãi dầu

Chín Bổn nói việc đâu phải dể

Năm Quí Sửu là năm đổ bể

Vụ án chùa Phật để còn nêu

Tội phước chăng phải quấy mọi điều

Chùa công phủ Phật kêu cho thấy

Cậu là bực Phật, Tiên mới vậy

Qua mắt phàm ai thấy như ai

Chín Bổn ghi rằng sẻ có ngày

Cậu trở lại chiều mai rồi biết

Phật, Tiên, Thánh bởi còn chịu thiệt

Bởi thân phàm ai biết cho đâu

Cậu ra đi muôn thảm ngàn sầu

Kể từ ấy cậu đâu trở lại

Sáu sáu nạn chịu điều khổ hải

Khi vào rừng lúc lại xa sông

Cảnh phiền ưu non núi ruộng đồng

Biết bao nổi gai chông vất vã

Điều gian khổ không sau mà tã

Sau trở về ngụ tại Trà Bang

Tạm ở đây là để lánh nàn

Nhà Sáu Ngộ thời gian tuỵ nạn

Đều đáng nói không ai rỏ hẳn

Cậu mất còn khuất dạng ra sao

Tư Hóa theo sát cánh lẽ nào

Nói úp mở biết sau mà đoán

Còn năm Tỵ cậu mà vắng dạng

Thấy rõ ràng thật hảy trắng đen

Dở mùn vô ông có gọi đèn

Cậu đã tịch trắng đen đã rỏ

Giờ ai biết luận phần điều đó

Lại có người nhớ rỏ lời ghi

Rằng trước đây cậu có qui kỳ

Không bỏ xác chiến đi chẫu Phật

Trong hai lẻ biết sau trúng trật

Cậu thiếp về nói Phật đã cho

.....

....

Nam Mô A Di Đà Phật

(đã mất hai tờ chót - tới đây xin hết. )

Tìm kiếm Blog này

phamchihaiuu

Tri lai bửu tích

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Kinh ông tiều lão

Dưới bóng cọi tùng